Hoe gek is jouw functienaam?

Dream alchemist of marketing guru: gekke functienamen zijn hip. De trend is overgewaaid uit Silicon Valley.

Illustraties MArtien ter Veen

Het woordje ‘guru’ (of in het Nederlands: goeroe) past ons allemaal. Van ‘marketing guru’ en ‘people guru’ tot ‘love guru’ (ofwel: een dating coach). Op Linkedin komt het woordje wereldwijd ruim 48.000 keer voor in een functieomschrijving.

Anderen kiezen liever voor de woordjes ‘wizard’ (5.118 keer), ‘Jedi’ (1.399 keer), ‘rockstar’ (1.569 keer) of ‘ninja’ (5.965 keer). Denk bijvoorbeeld aan ‘smiles ninja’ (klantenvertegenwoordiger), ‘time attendance ninja’, ‘media sales ninja’ of ‘pizza ninja’ (ook wel: Lord of the Dough).

Maar waar bij de vele Jedi’s en ninja’s nog valt te ontcijferen wat hun werkveld is, wordt het een stuk lastiger voor een recruiter die het Linkedin-profiel van Maya Zuckerman (39) onder ogen krijgt. Naast ‘media entrepreneur’ omschrijft ze zichzelf als ‘story architect’ (ofwel, in het kort: iemand die ‘verhalen bouwt’ rond een merk) en ‘culture hacker’ (iemand die de ontwikkeling van culturen bestudeert).

De Silicon-Valley-zeitgeist

De functieomschrijving gaat al eeuwen terug, zegt Peter Cappelli, directeur van het Center for Human Resources van Wharton School of the University of Pennsylvania. Maar waar een titel lange tijd enkel voor intern gebruik was bedoeld, werd het vanaf de jaren negentig steeds belangrijker dat de functieomschrijving ook aantrekkelijk was voor de buitenwereld:

Gedeeltelijk omdat bedrijven steeds meer contact met de buitenwereld hadden, maar vooral omdat werknemers een aanbod van andere bedrijven wilden krijgen.

De recente opkomst van de creatieve, soms ronduit absurde functieomschrijving, kent z’n oorsprong in de tech- en start-upwereld waar begin deze eeuw nieuwe functies ontstonden die niet met een klassieke omschrijving te vangen waren. Dat deze jonge, creatieve bedrijven geen klassieke CEO maar een ‘Chief Visionary’ of een ‘Chief Cheerleader’ hanteerden, paste daarnaast bij de tijdsgeest van vernieuwing.

Ondertussen zijn de onconventionele functieomschrijvingen ook buiten Silicon Valley doorgedrongen. Omarmd door een generatie twintigers en dertigers die is opgeroeid met het idee dat hun baan, en dus ook hun functieomschrijving, bijzonder moet zijn. En overgenomen door bedrijven die hopen dat een speelse titel de werknemer creatiever maakt. Iets dat, zo vermoedt Cappelli, waarschijnlijk ook het gewenste effect heeft. Want wat klinkt beter, techsupportmedewerker of ‘Genius’?

Doe de quiz en test hoe goed jij thuis bent in de wereld van functietitels en -beschrijvingen:

De in San Francisco wonende Zuckerman besloot af te stappen van conventionele functieomschrijvingen toen haar werk haar van het conventionele pad leidde. „De rollen die ik in m’n professionele leven vervulde, werden steeds vaker amorf, opkomend of flexibel.” Lastig te omschrijven aan de hand van de gebruikelijke titels, dus bedacht ze deze functies.

Zuckerman:

Nieuwe titels zijn zeer gebruikelijk in mijn werkveld en horen bij de Silicon-Valley-zeitgeist.

Daarbij, zegt ze, is het ook altijd een goede ijsbreker bij eventuele opdrachtgevers.

Dat laatste merkt ook Fokke Kooistra, een van de eerste ‘ninja’s’ op Linkedin uit Nederland. Inmiddels zijn Engelse functieomschrijvingen ook hier heel gewoon geworden, denk aan HR-managers en sales directors, maar ook de onconventionele functieomschrijving begint langzaam door te dringen.

Lees ook: Zo tel je mee op LinkedIn

Kooistra startte twee jaar geleden samen met een partner de Nederlandse tak van Think Productive, een bureau dat timemanagement-trainingen aanbiedt. Omdat het Britse bedrijf zijn trainers ‘productivity ninja’s’ noemt, werd ook Kooistra een ‘productiviteitsninja’. Kooistra: „We zijn als ninja redelijk uniek in Nederland. Mensen vragen er daarom vaak naar.” Daarnaast, meent hij, is ‘Timemanagement-trainer’ ondertussen een wat stoffige term aan het worden. Als ninja zijn ze onderscheidend.

Wie zoekt er op ‘wizard’?

Toch ziet Henry Goldbeck, directeur van Goldbeck Recruiting in Vancouver, als recruiter eerder nadelen aan de creatieve functieomschrijving. „Een gekke functie zal je niet helpen wanneer je een baan zoekt, eerder tegenwerken.” Recruiters zoeken naar specifieke termen, weet hij, dus zal je cv als ‘wizard’ niet snel opduiken. Daarnaast is het vaak te vaag:

Want wie is er beter, de guru of de ninja?

Goldbeck meent dan ook dat de creatieve functieomschrijving alweer een beetje uit de gratie aan het raken is. „Mensen gaan terug naar de titels die weergeven wat ze daadwerkelijk doen.” Niet dat alle speelsheid daarmee verdwijnt. Er zijn een aantal omschrijvingen die wortel hebben gevat en waarschijnlijk gewoon goed worden. „Een HR-functie als de ‘Director of Human Capital’ bijvoorbeeld”, zegt Goldbeck.

Maar of de ‘Director of First Impressions’ (receptioniste) hetzelfde lot beschoren is, valt te betwijfelen.