Goudklompjes uit de Siberische prut vissen

Tegen de tijd dat de colonne vrachtwagens in Sketches of Siberia op hun bestemming is aangekomen, kunnen ze gerepareerd worden met de reserveonderdelen die ze meevoeren.

Alleen de trekvogels weten waar de taiga eindigt. Met dat citaat van de Russische schrijver Tsjechov begint de documentaire Sketches of Siberia van Ben van Lieshout die met een boot door de mist de handelsmissie reconstrueert die poolreiziger Fridtjof Nansen in 1913 ondernam in het spoor van de trekvogels. Van Lieshouts reis begint in het verleden, met foto’s en dagboekfragmenten. Maar langzamerhand komen we in het heden aan van het van God en mens verlaten Krasnoyarsk-district. Daar stranden we bij een goudmijn waar dag en nacht goudklompjes uit de prut worden opgevist.

Van Lieshout is de kroniekschrijver van vergeten plekken. Net als een reis geen gematigde stroom is, is zijn film episodisch, met hoofdstukken en intermezzo’s die soms gekunsteld aandoen. De verklaring ligt in de titel: schetsen van Siberië. Leent dit landschap zich niet voor grote doeken? Als je niet aan de schets als studie denkt, maar als genre waarin niet de lijnen op het papier, maar het wit ertussen moet spreken, dan zou je de taiga misschien als een schets van een landschap kunnen zien.

Toch zijn de momenten waarin de film niet de leegte, maar de handeling opzoekt het sterkst. De eindeloos gefilmde colonne vrachtwagens die alles wat in de taiga nodig is aanvoeren: eten, brandstof, auto-onderdelen. Ze waggelen door de modder als dronken eenden.

Tegen de tijd dat ze op de plaats van bestemming zijn aangekomen kunnen ze waarschijnlijk meteen gerepareerd worden met de reserveonderdelen die ze meenemen.

De vrouwen die in de goudmijn de goudkorrels uit de modder zeven. Uren kun je naar ze kijken. Op deze momenten staat de film in de traditie van andere filmmakers die arbeid in real time willen laten zien, om ons weer besef van tijd en duur te geven, zoals Sharon Lockhart of Kevin Jerome Everson. Aan het einde van de dag worden de werkneemsters met een metaaldetector afgetast of er geen smokkelwaar mee naar huis gaat. Het goudstof dat aan de film is blijven kleven neemt niemand ons meer af.