‘Dit is geen film over K3’

Adil El Arbi (27) en Bilall Fallah (30) over hun bendefilm ‘Black’.

Hoofdpersonage Mavela (Martha Canga Antonio, met geel T-shirt) zit inBlack bij een bende uit de Brusselse wijk Matongé.

‘Een postcode?”, lacht Mavela (Martha Canga Antonio) in de Belgische film Black, als ze de naam hoort van de bende van haar liefje Marwan, de 1080’ers. Zelf zit ze bij een bende uit een andere Brusselse wijk, Matongé. Wat weinigen konden voorspellen, is dat de ‘postcode’ van Marwan (Aboubakr Bensaïhi) wereldnieuws zou worden. 1080 verwijst naar Molenbeek, dat sinds de aanslagen in Parijs het stempel terroristenbroedplaats draagt.

Het verhaal van Black is niet nieuw: verliefde pubers die door hun omgeving, ditmaal hun respectievelijke bendes, worden verhinderd samen te zijn. Maar regisseurs Adil El Arbi (27) en Bilall Fallah (30) verplaatsten hun Romeo & Julia naar de Brusselse buitenwijken en kruidden de liefdeshistorie met drugs en (seksueel) geweld. De film had goede bezoekcijfers in België, hoewel enkele bioscopen de film niet vertoonden en Brusselse zalen dagen gesloten waren door terreuralarm. Er ontstonden relletjes omdat minderjarigen de zaal niet in mochten.

Een deel van de aantrekkingskracht is dat er delen van Brussel worden getoond die zelden het bioscoopscherm halen. „Het merendeel van de Belgische films en series speelt in dorpen”, vertelt El Arbi. „De meeste regisseurs komen uit een dorp én het is gemakkelijk om er te draaien: je hebt er geen auto’s die toeteren of mensen die voor je camera springen met zwaaiende armen.”

Molenbeek

Noch hijzelf, noch Fallah is afkomstig uit Molenbeek, maar sinds ze elkaar ontmoetten in de Brusselse filmschool Sint-Lukas, is het de plek waar ze films opnemen en monteren. El Arbi heeft er veel familie wonen. „Het voelde als Marokko voor mij vroeger.”

Toen ze er de eerste keer hun camera’s tevoorschijn haalden, kregen ze naar eigen zeggen eieren naar het hoofd, maar bij Black viel het filmen in Molenbeek eigenlijk meer mee dan in andere Brusselse buitenwijken, lacht Fallah: „Ze kenden ons daar van onze vorige film Image.” Maar nog steeds was het noodzakelijk regelmatig „een klapke (een praatje) te doen”, legt El Arbi uit. „Meestal wordt Molenbeek negatief in beeld gebracht. Wij legden iedereen uit wat we daar deden.”

Jongeren die zich buitengesloten voelen en daarom kiezen voor bendes waar mishandeling en groepsverkrachtingen aan de orde van de dag zijn. In hoeverre benadert Black de realiteit? „Het is een film, geen documentaire. De boeken waarop het script is gebaseerd, Black en Back van Dirk Bracke, zijn romans. Wij waren geïnspireerd door het Romeo & Juliet-aspect, en ze herinnerden ons aan films als Citade de Deus (2002)”, vertelt El Arbi. Hij voegt toe dat Bracke zich heeft gebaseerd op de getuigenissen van een ex-bendelid en research heeft gedaan bij de Brusselse politie. Zegt de film iets over België vandaag de dag? El Arbi: „Dat het niet meer blank is.”

De openingsscène is een verkrachting door Mavela’s Black Bronx-bende, dan volgt een diefstal door Marwans Marrokkaans-Belgische bende. De Vlaamse politie wordt neergezet als racistisch. Vooroordelen ontkrachten lijkt niet het doel? „De film is niet politiek correct, maar het leven is niet politiek correct”, antwoordt El Arbi. „Mensen noemen ons postkoloniale racisten, omdat we een slecht beeld zouden schetsen van de Afrikaanse gemeenschap in België. Wat ik absurd vind: dit is de eerste Belgische film met een zwart hoofdpersonage, verder zijn er veel goede zwarte personages. Natuurlijk zijn het geen engeltjes, maar dit is geen film over K3.” Zijn collega Fallah vult aan: „Mensen vroegen waarom we Marokkanen weer als criminelen toonden, maar vraag je aan Martin Scorsese waarom hij Italianen als maffiosi neerzet?”

Blanke, oudere, linkse mannen

El Arbi: „Het zijn vooral blanke, oudere, linkse mannen die ons beschuldigen van racisme, dan denk ik: ‘Wat hebben jullie gedaan voor acteurs van allochtone origine?” Het duo heeft een castingbureau opgericht; volgens hen loopt België op dat vlak achter. „Zoals op andere vlakken, zoals terrorismebestrijding. Het probleem is dat ze in België lang voor de twee meest foute oplossingen kozen: negeren of bij het handje nemen. In beide gevallen ben je fucked.”

Niet alleen het onderwerp droeg bij aan de populariteit van Black ; het enthousiaste regisseursduo weet ook hoe het de media moet bespelen. El Arbi nam deel aan de populaire show De Slimste Mens, en won. Op sociale media strooien de twee met foto’s van Hollywoodsterren in Black-jasjes. Ze profileren zich graag als Belgisch-Marokkaanse makers als dat in hun voordeel werkt. El Arbi: „Zolang ik geen blond haar heb en blauwe ogen is het onrealistisch te zeggen dat ik een pure Belg ben. Ik zie het als een pluspunt, je kent verschillende werelden. Had een blanke Belg Black verfilmd, dan zou het braver zijn geweest om het verwijt racisme te ontwijken.”