De Noordzee is een ‘potvisval’

Ze liggen er treurig bij, de vijf potvissen die gisteren zijn gestrand op Texel. Hun staartvinnen deinen in de branding. Woensdagmorgen om vier uur, bij laag tij, kon worden vastgesteld dat alle dieren waren gestorven.

Eén potvis, met een lengte van ongeveer tien meter is dit de grootste van de vijf, heeft rode schaafwonden op zijn buik en flank. „Potvissen peilen diepte met sonar, maar daarvoor moeten ze wel hun kop naar beneden steken”, zegt Pierre Bonnet van Ecomare op het strand. „Misschien is dit de leider van de groep, en is hij bij het peilen op een zandbank gestuit.”

Op de Duitse Waddeneilanden zijn dinsdag nog vier potvissen gestrand. Waarschijnlijk maken al deze potvissen deel uit van één groep jonge mannetjes op zwerftocht, die per ongeluk de ondiepe Noordzee zijn ingezwommen. Een fatale fout. Potvissen zijn diepzeeduikers. De Noordzee, met haar ondiepe en glooiende bodem, is een potvisval.

De sfeer op het strand is woensdagochtend gemoedelijk. Gezinnen komen een kijkje nemen en mannen met telelenzen maken foto’s. Op afstand, want politie heeft het strand afgezet.

Bij de verzamelde onderzoekers heerst opluchting: als de potvissen nog hadden geleefd, was de discussie over een eventuele reddingsoperatie weer losgebarsten. „Met één potvis is dat al een hachelijke onderneming”, zegt Mardik Leopold, walviskenner bij IMARES. „Met vijf potvissen is het eigenlijk niet te doen.”

De vraag is nu wat er met de walvissen moet gebeuren. Een snijteam van Universiteit Utrecht staat op het strand klaar voor de ontleding. Zo hopen ze de doodsoorzaak vast te stellen. Of de dieren ziek waren. Wat ze in hun laatste maanden gegeten hebben. Op het strand worden de organen alvast verdeeld. Wie krijgt de magen? Waar gaan de skeletten heen?

De onderzoekers konden woensdagochtend nog niet aan de slag. Het was hoogtij, de dieren liggen in de branding. Er zijn twee opties: de beesten laten liggen en wachten op eb, of de dieren hogerop het strand slepen. Rijkswaterstaat zal die knoop later op de dag doorhakken.