‘4 dagen werken beter voor productiviteit’

Dat stond in een artikel in The Guardian dat ook in Nederland viral ging op sociale media

Foto

De aanleiding

„Je hebt maar één leven, besteed het niet allemaal op het werk”, stond onlangs in een artikel in de Britse krant The Guardian. De strekking: we zouden eigenlijk vier dagen per week moeten werken in plaats van vijf, want dat maakt ons gelukkiger en gezonder. En verrassender: volgens de auteur maakt het je nog productiever ook. De laatste tijd is korter werken sowieso onderwerp van discussie. PvdA-staatssecretaris Martijn van Dam suggereerde afgelopen najaar dat Nederland een vierdaagse werkweek moet krijgen, en in Zweden zijn sinds kort experimenten met zesurige werkdagen en vierdaagse werkweken.

Waar is het op gebaseerd?

De auteur van het Guardian-artikel, journalist Mark Rice-Oxley, haalt voor de beweringen over gezondheid en geluk diverse wetenschappelijke onderzoeken aan over hogere risico’s op beroerte, stress en psychische klachten bij mensen die veel werken. Maar hij geeft geen bron voor zijn stelling dat mensen productiever worden. Op vragen van NRC reageerde hij niet.

En, klopt het?

„Claims over het verband tussen korter werken en productiviteit zijn moeilijk hard te maken”, zegt Irene Houtman, die voor TNO veel onderzoek doet naar het onderwerp. „Onderzoeken spreken elkaar tegen, en bovendien is productiviteit bijzonder lastig te meten. Productiviteit in de zorg is weer iets heel anders dan in de industrie.”

Het zou volgens haar best kunnen dat vierdaagse werkweken goed zijn voor productiviteit, maar dat hoeft niet per se. „Uit recent onderzoek van de TU Eindhoven blijkt bijvoorbeeld juist dat hard doorwerken beter is voor je creativiteit dan minder gaan werken.” In creatieve beroepen verhoogt langer werken de productiviteit dus misschien wel. Maar ook dat wordt in andere onderzoeken weer tegengesproken.

Het effect van kenmerken zoals arbeidsduur is op zoveel manieren uit te leggen dat het onderwerp volgens Houtman uit een beleidsrapport van de European Foundation is gehouden, een gezaghebbend EU-agentschap op het gebied van arbeidsomstandigheden. „Resultaten spreken elkaar te veel tegen om conclusies aan te verbinden”, zegt Houtman.

Een van de gezondheidsgevolgen waar Rice-Oxley het over heeft is het risico op hart- en vaatziekten. Daarnaar heeft Houtman onlangs nog zelf onderzoek gedaan. Mensen die extreem veel werken hebben inderdaad grotere kans op hart- en vaatziekten, omdat die mensen soms zo druk zijn dat ze ongezonder leven en eten, omdat ze meer stress hebben, en omdat ze minder tijd hebben voor gezonde activiteiten.

Maar dat is nog niet automatisch een argument voor een vierdaagse werkweek. „Dat effect is namelijk pas vooral zichtbaar bij meer dan 55 uur per week werken.” Fors langer dan een normale vijfdaagse werkweek van 40 uur.

Vorig jaar verscheen bovendien een groot onderzoek van Stanford University waaruit bleek dat minder werken mensen weliswaar gelukkiger kan maken, maar eigenlijk alleen als mensen tegelijkertijd vrij hebben met vrienden en familie. In je eentje vrij zijn maakt niet gelukkiger. Dat zou erop wijzen dat een vierdaagse werkweek op zich een goed idee is, maar alleen als veel mensen tegelijkertijd besluiten om dat te gaan doen.

Conclusie

Op geluk en gezondheid kan korter werken een positief effect hebben, maar lang niet in elke situatie. Of korter werken productiever maakt, daarover zijn wetenschappers het niet eens. We beoordelen de stelling daarom als grotendeels onwaar.