Eritrese meisjes moeten wegblijven uit deze kerk

Wat gebeurt er met jonge Eritrese asielzoeksters in een kerk in Rotterdam? Er zijn zorgen over „een groot aantal zwangerschappen”.

De voormalige rooms-katholieke kerk aan de Larikslaan in Rotterdam-Schiebroek, nu een Eritrees godshuis. Foto Bas Czerwinski/ANP

De deur van de kerk staat open, maar binnen is niemand. Het is er donker en er hangt een zware geur van wierook. Veel duidt erop dat de kerk intensief wordt gebruikt. Een altaar vol kaarsen. Aan de muur teksten in het Tigrinya, de taal die de meeste Eritreeërs spreken. De deur naar de sacristie staat open, maar ook daar is niemand.

Vroeger was dit kerkgebouw in de Rotterdamse wijk Schiebroek het thuis van een katholieke parochie. Maar enkele jaren geleden, toen er te weinig kerkgangers waren om de zaak draaiende te houden, is het gebouw in handen gekomen van de Eritrees-Orthodoxe Kerk. Het is de belangrijkste plaats van samenkomst voor orthodoxe Eritreeërs in Nederland.

Bij de naastgelegen pastorie werd maandagmiddag niet opengedaan. Op een bord voor het plein hangt een A4’tje met daarop de melding dat op woensdag 6 januari om acht uur ’s avonds de Kerstviering zou beginnen, en dat die pas de volgende ochtend zou eindigen. Vieringen in deze kerk duren wel vaker de hele nacht. Ze worden bezocht door Eritreeërs uit het hele land. Ook door Eritreeërs uit asielzoekerscentra en andere opvanglocaties. Met Syriërs en Afghanen horen Eritreeërs tot de grootste groepen vluchtelingen die in de huidige stroom naar Nederland komen.

Hulpverleners die Eritrese asielzoekers bijstaan maakten zich al langer zorgen over wat er in de kerk gebeurt. Ze merkten dat Eritrese meisjes die naar Rotterdam vertrokken soms nachten achtereen wegbleven en neerslachtig terugkwamen, zonder iets te willen zeggen over wat er in de tussentijd gebeurd was.

Maandag kwam daar via het Reformatorisch Dagblad het nieuws bij dat het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) alleenstaande minderjarige asielzoekers verbiedt om nog langer naar de Rotterdamse kerk te gaan. Volgens een uitgelekt bericht dat het COA heeft verspreid onder locaties waar deze kinderen worden opgevangen, zijn er signalen over „een groot aantal zwangerschappen van Eritrese jonge vrouwen (van 17-22)”. En is er aanleiding te denken dat deze voortkomen uit gebeurtenissen in of rondom de kerk, aldus het bericht. Ook zijn er „vragen te stellen of de vrouwen uit vrije wil ingestemd hebben met het seksuele contact.”

Het COA verklaarde maandag dat het signalen van „personeel, Vluchtelingenwerk, Nidos en derden” heeft ontvangen „die wijzen op mogelijke misstanden”. Nidos is de organisatie die de voogdij voert over alleenstaande minderjarige vreemdelingen. COA en Nidos willen geen nader commentaar geven over het vermeende misbruik.

De politie en het Openbaar Ministerie zijn een onderzoek begonnen. In Rotterdam zijn geen aangiftes gedaan, zegt het OM. Het COA zegt in alle gevallen direct melding te hebben gedaan bij de politie, het Expertisecentrum Mensenhandel en slachtofferhulporganisatie CoMensha. Daarnaast is er extra begeleiding aan de jonge vrouwen gegeven. „Eventueel wordt beschermde opvang ingezet”, aldus het COA.

De Eritrese gemeenschap in Nederland staat bekend als bijzonder gesloten. Veel Eritrese vluchtelingen hebben trauma’s overgehouden aan het regime in hun thuisland, of hebben geleerd te zwijgen. De staat heeft in Eritrea verregaande controle over de inwoners. Zo is er een dienstplicht die officieel anderhalf jaar duurt maar in de praktijk van overheidswege eindeloos gerekt kan worden. Veel minderjarigen ontvluchten hun land om aan die dienstplicht te ontkomen. Ook tijdens de tocht door Ethiopië, Soedan en Libië die zij vervolgens moeten maken voordat zij naar Italië oversteken worden velen het slachtoffer van geweld.

In Eritrea, dat voor onafhankelijke media moeilijk toegankelijk is, is seksueel geweld wijdverspreid, meldde een onderzoekscommissie van de Verenigde Naties afgelopen zomer. Vooral op militaire bases, waar jonge vrouwen in de huishouding moeten werken, zou sprake zijn van seksslavernij. De VN spreken zelfs van „seksuele marteling”.