Zweedse politie onder vuur na verzwijgen aanrandingen

De politie was bang dat het melden van de incidenten de extreemrechtse Zweden-Democraten in de kaart zou spelen.

De Zweedse politie controleert de identiteit van passagiers in de trein tussen Kopenhagen en Malmö. Foto Stig Ake Jonsson/AP

De Zweedse politie is onder vuur komen te liggen nu duidelijk is geworden dat het een groot aantal aanrandingen van meisjes en jonge vrouwen door buitenlandse mannen tijdens een jeugdfestival in Stockholm en tijdens de jaarwisseling heeft verzwegen.

Het nieuws over het festival werd onthuld door de Zweedse krant Dagens Nyheter, dat in de nasleep van de gebeurtenissen in Keulen een onderzoek was gestart. Het vijfdaagse jeugdfestival We Are Sthlm, dat voor jongeren tussen de 13 en 19 jaar is bedoeld, vond in augustus plaats en werd door 170.000 mensen bezocht. De jongste slachtoffers zouden elf of twaalf jaar oud zijn geweest.

Zweedse media meldden in eerste instantie dat in een politiememo zou staan dat de daders een grote groep jonge mannen uit Afghanistan zouden zijn, die zich ook al in 2014 vergrepen aan meisjes en vrouwen op het festival. De politiechef van Stockholm, Varg Gyllander, kon later op de dag de etniciteit van de daders niet bevestigen. Wel waren volgens hem een “aantal jonge mannen dat niet uit Zweden komt” bij de vergrijpen betrokken.

‘Geen doofpot’

De agent die tijdens het festival de leiding had, Peter Agren, heeft tegen Dagens Nyheter gezegd dat de politie de aanrandingen niet durfde te vermelden uit angst dat de extreemrechtse, anti-immigratiepartij Zweden-Democraten daarmee in de kaart gespeeld zou worden. Die partij stijgt de laatste tijd in de peilingen nu in het land nu er steeds meer anti-vluchtelingengeluiden opsteken. Zweden is traditioneel gezien een zeer tolerant land, dat sinds de Tweede Wereldoorlog vrijwel onafgebroken is geleid door de sociaal-democraten.

Stockholm’s politiechef Gyllander ontkende tegen persbureau AP dat de politie de aanrandingen zou hebben verzwegen vanwege de afkomst van de daders. Hij gaf toe dat de incidenten openbaar gemaakt hadden moeten worden, maar voegde daar aan toe dat de etniciteit van de daders daarbij niet zou zijn vermeld. Ook zei hij dat het aantal aangiftes, twintig, zou achterblijven bij het aantal vergrijpen waarvan de politie denkt dat ze zijn gepleegd.

Jaarswisseling in Malmö

Een andere Zweedse krant, Expressen, onthulde maandag op basis van een intern politierapport dat er ook tijdens de jaarwisseling in de zuidelijke stad Malmö jonge vrouwen zijn gemolesteerd. Een agent uit Malmö heeft tegen de Zweedse krant Sydsvenskan gezegd dat dit vermoedelijk Afghaanse jonge mannen waren, maar zei dat deze aanname gebaseerd is op het uiterlijk van de daders. Er zijn nog geen aangiftes binnengekomen bij de politie.

In Malmö is bijna een kwart van de 300.000 inwoners allochtoon. Maar juist in het zuiden van Zweden krijgen de Zweden-Democraten de meeste steun. Sinds begin dit jaar worden de treinen die in Malmö aankomen vanuit Denemarken streng gecontroleerd op de aanwezigheid van asielzoekers. Zweden wil zo voorkomen dat vluchtelingen uit een onbekend land van herkomst asiel aanvragen.

Stevige kritiek

De onthullingen hebben tot grote kritiek geleid in Zweden. De Zweedse premier Stefan Löfven zei tegen de Zweedse krant Svenska Dagbladet dat de vrouwen nu “dubbel slachtoffer” zijn geworden:

“Allereerst zijn de daders niet vervolgd en vervolgens heeft de politie de incidenten verzwegen. Het is de taak van de politie om misdadigers op te sporen en te vervolgen. Men mag niet om welke reden dan ook proberen iets te verbergen.”

De nationale politiechef Dan Eliasson kondigde maandag in een allerijl belegde persconferentie een onderzoek naar de zaak aan. Hij gaf aan dat politieke overwegingen geen onderdeel horen te zijn van de activiteiten van de politie.

516 aangiftes in Keulen

De onthullingen schetsen een beeld van Keulse toestanden in Zweden. In Duitsland is nog altijd grote consternatie over wat zich tijdens de jaarwisseling in Keulen afspeelde. Honderden vrouwen werden toen aangerand door een grote groep jonge mannen, onder wie een aantal asielzoekers. Inmiddels zijn er meer dan 516 aangiftes gedaan. Ook is gebleken dat de politie grote fouten heeft gemaakt tijdens de avond. De Keulse politiechef is op non-actief gesteld.