Column

Pyrrhus leeft, hij vecht tegen de kalief

De heilige oorlog van de kalief loopt niet zo lekker. U heeft het pas gelezen: de strijders van zijn Islamitische Staat zijn uit de Iraakse stad Ramadi verjaagd en ook in Syrië verliezen de jihadisten terrein. IHS Conflict Monitor heeft berekend dat de kalief in 2015 in zijn hartland in Irak en Syrië 12.800 vierkante kilometer² heeft verloren. Dat is 14 procent van het gebied dat hij in 2014 wist te bemachtigen; Washington heeft het zelfs over 30 procent. Ik ga hier zeker niet het einde van zijn experiment voorspellen, althans voorlopig niet, maar voor een heilsideologie is het defensief geen comfortabele plaats. Want wie een heilige oorlog afkondigt, claimt daarmee meteen zijn heilige gelijk tegen wie er niet zijn zaak gelooft. Inclusief de overwinning, want hoe kunnen de ongelovigen van de gelovigen winnen? Ramadi is geen goed propagandamateriaal.

Hier komt altijd de Maar. Ramadi is heroverd met een combinatie van Amerikaanse luchtaanvallen en een grondoffensief door bondgenoten ter plaatse. Dat zijn in dit geval Iraakse speciale eenheden, die door de Amerikanen voor dit soort werk zijn klaargestoomd. Het leger speelt sinds zijn blamage van 2014 tegen de IS nog nauwelijks een rol. De shi’itische milities die vorig jaar Tikrit heroverden maar vervolgens op plundertocht gingen, waren dit keer thuis gelaten. Die waren haast even erg als de IS die er juist was verjaagd.

De luchtaanvallen hebben zware schade aangericht, evenals het grondoffensief. Plus, met name, de verwoestingen door de terugtrekkende eenheden van de IS. De manschappen van de kalief laten alles geboobytrapt achter of blazen zichzelf met gebouwen op – de aloude tactiek van de verschroeide aarde. The New York Times is er vorige week geweest na de verdrijving van de jihadisten, en er is bijna niets over van Ramadi dat in betere tijden een stad van 400.000 inwoners was.

Ramadi betekent dat het zeker mogelijk is de kalief terug te drijven maar dat de kosten voor wederopbouw enorm zijn; de NYT noemde een bedrag van 12 miljard dollar. Alleen Ramadi. Denk nu aan de andere grote steden die hij nog in handen heeft: de Iraakse miljoenenstad Mosul, Fallujah, of Raqqa, een stad met honderdduizenden inwoners in Syrië. Inmiddels barst het er van de tunnels en de mijnen, klaar om te worden verwoest als de vijand oprukt.

Pyrrhus van Epirus (319-272 v. Chr.) werd bijna gebroken door zijn overwinning op de Romeinen. Is de internationale gemeenschap straks bereid – bent ú straks bereid – om talloze miljarden te doneren voor de wederopbouw van Irak en misschien nog meer voor Syrië, dat ook nog eens door zijn eigen president in elkaar wordt geschoten? Nee? Ik ben bang dat de keuze gaat tussen die miljarden en nog eens miljoenen vluchtelingen uit onleefbaar gemaakte landen. Stel u voor: kalief weg, Assad weg. Ik zal niet zeggen dan begint het pas, maar in elk geval is het dan nog lang niet klaar. Zie Libië.