Nieuwe Mein Kampf direct uitverkocht

De heruitgave van Hitlers boek, dat na een verbod van zeventig jaar weer is uitgegeven in Duitsland, was onmiddellijk op.

Foto’s Reuters

Na een verbod dat zeventig jaar heeft geduurd, is in Duitsland sinds vrijdag een nieuwe, van commentaar voorziene uitgave van Hitlers omstreden boek Mein Kampf te koop. Maar het tweedelige werk, wel omschreven als het gevaarlijkste boek ter wereld, was dit weekeinde niet te krijgen. De eerste druk van vijfduizend exemplaren was al op voorhand weg.

De eerste oplage heeft de winkel niet bereikt, bevestigen medewerkers van Kulturkaufhaus Dussmann, de grootste boekhandel van Berlijn, en van het filiaal van de keten Thalia op de Alexanderplatz. Ook de boekhandel in de Friedrichstraße van de kleinere keten Lehmanns heeft Mein Kampf niet gehad. Uit andere Duitse steden kwamen zaterdag eveneens berichten dat het boek vrijwel niet te krijgen is in de boekwinkels.

Op de presentatie vrijdag in München was al duidelijk geworden dat de belangstelling groter is dan was verwacht. Er komt nu een tweede druk van 15.000 exemplaren. Van Mein Kampf waren tot 1945 meer dan twaalf miljoen exemplaren verkocht. Weekblad Der Spiegel omschreef het als „een sleutelwerk van het nationaal-socialisme”.

„De eerste druk is kennelijk bijna helemaal gegaan naar mensen die het boek direct bij de uitgeverij hebben besteld”, zegt Elke Thiede in de winkel van Lehmanns. Woordvoerders van concurrent Thalia hebben gezegd dat ze Mein Kampf niet op voorraad zullen nemen. Thiede vertelt dat de leiding van Lehmanns hierover nog geen besluit heeft genomen. „Ik hoor tegenstrijdige reacties. Sommige slachtoffers zeggen dat ze tegen de heruitgave zijn. Maar ik begrijp dat een aantal historici het wel een goed idee vindt.”

Sommige Joodse leiders hebben tegen herpublicatie geprotesteerd. Charlotte Knobloch, voorzitter van de Israëlische gemeenschap in Beieren: „Wat deze tekst teweegbrengt, is niet te voorzien. Sommigen zouden Hitlers woorden weer serieus kunnen nemen.” Maar de internist Josef Schuster, voorzitter van de Joodse gemeenschap in Duitsland, hoopt „dat deze van kritische commentaren voorziene uitgave [...] een bepaalde mythe die om dit boek hangt, kan ophelderen”.

De 800 oorspronkelijke pagina’s van Mein Kampf zijn in de nieuwe editie uitgegroeid tot 2.000 bladzijden. Vijf historici hebben de tekst zin voor zin doorgevlooid en van uitleg en commentaar voorzien. Waar bouwt Hitler voort op antisemitisch gedachtegoed van anderen? Waar liegt hij? Waar zet hij plannen uiteen die veertien jaar later zouden leiden tot de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust?

Het Instituut voor Contemporaine geschiedenis in München geeft de nieuwe editie in eigen beheer uit. De opbrengsten gaan naar een speciaal fonds, om te voorkomen dat er winst wordt gemaakt met Hitlers werk. De auteursrechten op het boek zijn op 1 januari vrijgekomen, en het instituut heeft gezegd dat het met deze wetenschappelijke heruitgave eventuele extreem-rechtse uitgevers de wind uit de zeilen wil nemen.

„Eigenlijk zouden we dit boek moeten hebben”, zegt de beheerder van de linkse boekhandel Schwarze Risse, verstopt op een binnenplaats in de wijk Kreuzberg. „We zijn gespecialiseerd in literatuur over het nationaal-socialisme. Maar toen ik vrijdag keek of ik het kon bestellen, bleek de eerste druk al niet meer leverbaar. Ik weet ook nog niet of ik het later nog ga bestellen. Met 59 euro is het duur. Mijn klanten geven niet zo snel zo veel geld uit voor een boek.”

Hij verwacht overigens niet dat veel mensen met extreem-rechtse ideeën zich nu op deze nieuwe uitgave zullen storten. „Ik denk dat de meesten van hen dit sowieso te veel tekst vinden, en met al die voetnoten en dat commentaar erbij wordt het helemaal zwaar.”

In de wijk Moabit leidt Klaus-Peter Rimpel de Dorotheenstädtische Boekhandel, een ouderwetse zaak zonder muziek, films of prullaria. Ook hij heeft de nieuwe editie nog niet gezien. Hij kreeg vrijdag wel twee mensen langs die het hebben besteld. Wetenschappers, zegt hij. „Er is nu wat ophef over”, zegt hij laconiek, terwijl hij met zijn gedoofde pijp in de hand door de zaak loopt. „Maar ik denk dat over een paar weken niemand het er meer over heeft.”