Ivo van Hove wist van Bowies ziekte, maar is ‘alsnog in shock’

Regisseur Ivo van Hove, die met David Bowie de voorstelling Lazarus maakte, was één van de weinigen die wisten dat hij ernstig ziek was. Maar vanochtend was Van Hove “alsnog in shock”. “Ik heb er ongelofelijk veel bewondering voor hoe hij zijn krachten echt bij elkaar heeft geschraapt om dit nog te kunnen realiseren.”

David Bowie op 7 december 2015 na de première van de musical Lazarus in New York. Bernard Rubsamen / ANP/KIPPA

Regisseur Ivo van Hove was één van de weinigen die wisten dat Bowie ernstig ziek was. “Ik weet het nu al ruim een jaar. We begonnen samen te werken aan onze voorstelling Lazarus, en op zeker moment nam hij mij apart om te zeggen dat hij er, als gevolg van zijn ziekte, niet altijd bij zou kunnen zijn. De cast heeft het al die tijd niet geweten, en ik vermoed de muzikanten met wie hij nu Blackstar heeft opgenomen ook niet. Hij heeft zich tot het uiterste ingespannen om die twee projecten tijdig te voltooien, om zijn ziekte niet te laten winnen.”

Van Hove roemt Bowies strijdlust. “Hij was ziek, maar hij wilde leven! Voor zijn vrouw en dochter, en voor de muziek. Dat werd mij tijdens onze samenwerking keer op keer zo duidelijk. Hij wilde dat deze voorstelling er kwam, en hij wilde dit laatste album, Blackstar, laten verschijnen. Hij bleef tot het allerlaatste moment muziek maken. Ik heb er ongelofelijk veel bewondering voor hoe hij zijn krachten echt bij elkaar heeft geschraapt om dit nog te kunnen realiseren.”

De regisseur hoorde het nieuws van Bowies overlijden vanochtend op de radio. “Maar ik had al een voorgevoel. Ik heb hem gemaild met zijn verjaardag, of eigenlijk een dag ervoor – ik wilde de eerste zijn - en daar heb ik niks op gehoord. Toen kreeg ik al het gevoel dat het mis was. En vannacht heb ik niet geslapen. Vanmorgen toen ik het hoorde was ik alsnog in shock. Ik heb hem leren kennen als een heel goed man, een goed mens. Zijn dood is een groot verlies.”

Wie nu de teksten van de nummers in Lazarus, en op het nieuwe album Blackstar terugluistert, ontdekt talloze verwijzingen naar zijn ziekte en naderende dood, zegt Van Hove. “De eerste zinnen van titelsong Lazarus zijn: ‘Look up here, I’m in heaven, Look up here, I’m in danger.’ Songs van Bowie zijn altijd heel persoonlijk, en de nummers van Lazarus staan bol van de aanwijzingen. Alles is betekenisvol. Het stuk gaat over blijven leven terwijl je eigenlijk dood bent. Aan het slot verdwijnt onze hoofdpersoon in een fantasie per raket richting het heelal: dat verwijst naar de dood en het eeuwige leven.”

Van Hove heeft Bowie op 7 december voor het laatst gezien, toen ze samen applaus haalden bij de première van Lazarus. “Kranten schreven dat hij er zo goed, zo gezond uit zag. Maar toen we afgingen stortte hij meteen in. Ik realiseerde me toen dat het mogelijk de laatste keer was dat ik hem zou zien.”

Nu moet de wereld een groot en uniek kunstenaar missen. Van Hove prijst vooral Bowies “compleet eigen universum”, zijn duistere, persoonlijke teksten, de gelaagdheid van zijn muziek en zijn meesterhand als arrangeur. “Hij kon een clubje van vier blazers laten klinken als een heel orkest. Zijn muziek is nergens mee te vergelijken.”