Het paste niet meer bij de rest

Elsevier, het grootste opinietijdschrift van Nederland, heeft een nieuw onderkomen. Maar die naam, die moet anders.

Grootste opinieblad

Elsevier is weer het mooiste meisje van de klas – maar wel van een andere klas. RELX, waar het ooit de belangrijkste titel was, doet het grootste opinietijdschrift van Nederland over aan de jonge Amsterdamse uitgeverij New Skool Media (NSM). Daar zal Elsevier de meest prestigieuze titel van het portfolio zijn.

RELX, voorheen Reed Elsevier, maakte vrijdag bekend dat het Elsevier wil onderbrengen in een nieuw bedrijf, samen met het blad Beleggers Belangen en de papieren en digitale spin-offs van beide titels. Dat bedrijf krijgt de naam ONE Business. Daarin moet New Skool Media tweederde van de aandelen krijgen, RELX de rest. Hoeveel NSM betaalt voor het meerderheidsbelang is onbekend.

Elsevier (betaalde oplage 82.000) past volgens RELX niet langer in zijn portfolio. Het bedrijf was ooit een grote papieren uitgever, maar maakt nu vooral data en software voor medici, wetenschappers, juristen en fiscalisten. Daarnaast organiseert het vakbeurzen. Het aanbod, zowel in Nederland als internationaal, is de afgelopen jaren bijna helemaal digitaal geworden.

En dan is er nog de naamkwestie. RELX is de grootste wetenschappelijke uitgeverij ter wereld. Die divisie opereert onder de naam Elsevier. Om verwarring te voorkomen wil RELX dat het opinietijdschrift zijn naam verandert. Het concern heeft dat vrijdag herhaald. Het blad, dat de naam al sinds 1891 draagt, mag nog minstens vier jaar Elsevier Weekblad of Elsevier Magazine heten. Daarna kan dat nog twee keer met twee jaar worden verlengd. Dat zou de trouwe, meestal iets oudere abonnees van Elsevier voldoende tijd moeten geven om te wennen aan een nieuwe titel.

Verdubbeling

Voor NSM, opgericht door twee oudgedienden van tijdschriftuitgeverijen Sanoma en Weekbladpers, betekent de (gedeeltelijke) overname een verdubbeling van het bedrijf. De uitgeverij kocht in juni 2014 negentien titels van Sanoma, waaronder Kijk, Delicious, Knip Mode en Vorsten. Inmiddels heeft NSM 23 titels.

In het eerste gebroken boekjaar (mei 2014 tot juni 2015) haalde NSM een omzet van 34,4 miljoen euro en een winst van 1,2 miljoen euro met 109 medewerkers. Inclusief Elsevier ontstaat een bedrijf van 250 medewerkers (alle werknemers van Elsevier verhuizen naar het NSM-pand in Amsterdam-Zuidoost) en een omzet van 65 miljoen euro. Op de balans staat ongeveer 19 miljoen euro schuld, tegenover bijna 10 miljoen euro aan goodwill/uitgeefrechten. Dat laatste is de ‘merkwaarde’ van de overgenomen Sanoma-titels.

Die financiële situatie baart de redactieraad van Elsevier zorgen, zegt voorzitter Ron Koosterman. De raad is niet overtuigd van de financiële mogelijkheden van NSM om deze grote deal aan te kunnen. „Wij hopen dat we snel meer duidelijkheid krijgen.”

Moeilijk

Wat kan New Skool Media met Elsevier? Kan de nieuwe eigenaar de dalende oplagecijfers van het weekblad ombuigen? Dat lijkt moeilijk. Elsevier wordt weliswaar weer een kernactiviteit binnen de uitgeverij en dat was het lange tijd niet bij Reed Elsevier en later RELX. Er komt mogelijk meer aandacht voor marketing om nieuwe (tijdelijke) lezers te winnen. Maar veel zal er niet te snijden zijn in de kosten; RELX was altijd al een eigenaar die streng lette op de kosten.

En in het algemeen hebben opinietijdschriften het moeilijk. In Nederland én internationaal. Dat verklaart ook waarom RELX geen koper wist te vinden die Elsevier direct volledig wilde overnemen (los van de discussie over de naam).

In 2014 daalde de gezamenlijke oplage van de opiniebladen voor het eerst onder 150.000. Vorige maand maakte Vrij Nederland bekend niet langer elke week te verschijnen. Een nog onbekend aantal arbeidsplaatsen gaat daardoor verloren. Hoofdredacteur Frits van Exter stapte per 1 januari op. Hij zei vorige maand: „Door de hoge omloopsnelheid van nieuws en meningen is het abonnement op een weekblad minder vanzelfsprekend geworden voor jongere lezers, van wie velen al het gevoel hebben dat zij tijd tekortkomen.”