Filmplan kost El Chapo de kop

Mexico

De meest gezochte drugsbaas ter wereld kon worden gepakt omdat hij contact had met Sean Penn en een Mexicaanse soapster voor een film over zijn leven.

Terwijl de Mexicaanse politie maandenlang met een grootscheepse jacht bezig was om de ontsnapte drugsbaas Joaquín ‘El Chapo’ Guzmán (58) weer achter de tralies te krijgen, zocht de meest gezochte man op aarde juist contact met de buitenwereld. Hij benaderde filmproducenten en acteurs in Hollywood om een film over zijn leven van de grond te krijgen.

Op een geheime locatie, middenin de Mexicaanse jungle, dineerde El Chapo (De Korte) afgelopen oktober, drie maanden na zijn ontsnapping, met de Amerikaanse acteur Sean Penn. Tientallen zwaarbewapende leden van Guzmáns beruchte Sinaloa-kartel hielden de wacht, terwijl de acteur en de kartelleider zeven uur lang met elkaar spraken. Daarna onderhielden ze nog contact via smartphone en geheime e-mailadressen.

Het resultaat: een exclusief interview van Penn met El Chapo voor tijdschrift Rolling Stone, aangevuld met een video-opname waarin de kartelbaas onder meer vertelt waarom hij de drugshandel is ingegaan. Het is zijn eerste publieke bekentenis dat hij zijn vermogen van ruim 1 miljard dollar in de narco-industrie heeft verdiend. In zijn laatste persgesprek in de jaren negentig zei hij nog „in de landbouw” actief te zijn.

Door de geheime ontmoeting lukte het de Mexicaanse autoriteiten, zo claimde de regering dit weekeinde, om Guzmán te traceren en te arresteren. Vrijdag werd hij opgepakt in Los Mochis, een stad in de deelstaat Sinaloa, na een vuurgevecht waarbij ten minste vijf doden vielen.

Het is de derde keer sinds 1993 dat de drugsleider is gearresteerd. Guzmán werd vrijwel direct teruggebracht naar de extra zwaar bewaakte Altiplano-gevangenis nabij Mexico-Stad. Dezelfde waar hij juli vorig jaar via een ondergrondse tunnel uit ontsnapte.

„De missie is voltooid, we hebben hem!” verklaarde een uitgelaten president Enrique Peña Nieto na de arrestatie. Guzmáns ontsnapping in juli, de tweede sinds zijn eerste arrestatie in 1993, was een gevoelige nederlaag voor de Mexicaanse president en toonde aan hoe onder- en bovenwereld met elkaar zijn verweven in het corrupte Mexico. Dit laatste wordt ook duidelijk in Penns artikel. Hij beschrijft hierin dat hij een controlepost van het leger moeiteloos kan passeren omdat militairen de zoon van Guzmán, die naast hem in de auto zit, herkennen.

Nadat meer dan tien verdachte gevangenismedewerkers, die El Chapo mogelijk hadden geholpen bij zijn laatste uitbraak, waren gearresteerd en verhoord, kreeg de politie een duidelijker beeld van de bewegingen van de machtige kartelleider. Een belangrijke bron was de bouwer van de twee kilometer lange ontsnappingstunnel die El Chapo gebruikte.

Mislukte arrestatiepoging

In oktober probeerde de politie de drugsbaas al te arresteren, dagen na de geheime ontmoeting met Penn, die door de Mexicaanse autoriteiten in de gaten werd gehouden, zodat Guzmáns verblijfplaats bekend werd. De arrestatie kon toen niet doorgaan, omdat El Chapo in de nabijheid was van twee vrouwen en een kind, die slachtoffer konden worden bij een inval.

Vrijdag lukte het de Mexicaanse politie, het leger en de marine uiteindelijk wel. Zoals gebruikelijk bij onder Peña Nieto gevangen drugsbazen werd El Chapo na zijn arrestatie als trofee aan journalisten getoond, waarna hij werd afgevoerd naar een wachtende helikopter.

Het leek een eindscène van een spannende Hollywoodthriller, al had El Chapo waarschijnlijk een voor hem gunstiger einde voor ogen toen hij de Hollywoodproducers en -acteurs benaderde om zijn levensverhaal te laten verfilmen.

Guzmáns biograaf, Malcolm Beith, schrijver van het boek Narco: jacht op de meest gezochte drugsbaron ter wereld (2010), is verbaasd over de Hollywoodambities van El Chapo. „Guzmán was juist altijd iemand die de publiciteit meed en simpel leefde. Zeker geen patser zoals Pablo Escobar. Ik begrijp ook niet waarom hij ervoor koos om ineens Hollywood op te zoeken. Was het ijdelheid of onvoorzichtigheid? Ik herken de El Chapo uit mijn boek hier niet in”, zegt de biograaf.

Soapactrice als liaison

Een bijzondere rol was ook weggelegd voor de bekende Mexicaanse actrice Kate del Castillo. Deze soapster, die ooit zelf de rol van kartelbaas vertolkte in de telenovela Reina del Sur, is een verklaard aanhanger van El Chapo. Zij legde naar verluidt het contact tussen de drugsleider en Sean Penn. Mexico wil nu zowel Penn als Del Castillo horen over hun contact met El Chapo.

De kans dat de drugscrimineel wordt uitgeleverd aan de Verenigde Staten, de afzetmarkt van veel van zijn drugs, lijkt nu groter dan voorheen. Gisteren werden daartoe de eerste toebereidselen getroffen. De procedure kan zes maanden in beslag nemen. In de VS hebben zeker zeven gerechtshoven aanklachten tegen hem lopen.

Biograaf Malcolm Beith pleit ervoor dat El Chapo zo snel mogelijk aan de Verenigde Staten wordt uitgeleverd. „Dat is het allerbeste. Het zal een opluchting zijn voor de Mexicanen. Zolang El Chapo in een Mexicaanse gevangenis wordt vastgehouden is de kans zeer groot dat hij opnieuw ontsnapt. Hij kan iedereen omkopen. Vergeet niet dat deze man medeverantwoordelijk is voor een bloedige strijd die al aan meer dan 100.000 burgers het leven heeft gekost. Juist nu ligt er een kans voor Mexico om de angel uit dit machtscentrum rond drugs te halen. Dat zou een enorme stap vooruit zijn die ik de Mexicanen zou gunnen.”