Criminele asielzoeker kan niet zomaar worden uitgezet

De regering-Merkel wil ferm reageren nu veel Duitsers woedend zijn over het oudjaarsgeweld in Keulen. De vraag is hoe?

Bij een Pegida-betoging in Keulen, afgelopen zaterdag, demonstreert een vrouw met de tekst ''een armlengte afstand''. De burgemeester van Keulen adviseerde vrouwen die afstand te houden tot mannen. Foto Sascha Schuermann/Getty Images

In een reactie op de massale aanrandingen in Keulen wil de Duitse regering het uitwijzings- en uitzettingsbeleid aanzienlijk verscherpen. Dat is volgens bondskanselier Merkel „in het belang van de burger, maar evengoed in het belang van de grote meerderheid van de vluchtelingen”.

De ontzetting over wat er met Oudjaar in Keulen is gebeurd, bleef ook afgelopen weekeinde de gesprekken in Duitsland beheersen. Het aantal aangiften in Keulen en andere Duitse steden blijft ruim een week na de jaarwisseling nog dagelijks stijgen.

Minister van Justitie Heiko Maas zei tegen Bild am Sonntag: „Als zo’n horde mensen elkaar ontmoet om strafbare feiten te begaan, lijkt dat op de een of andere manier gepland te zijn. Niemand kan mij vertellen dat dit niet afgesproken of voorbereid is.” Volgens een ander bericht in Bild heeft de politie op sociale netwerken oproepen van Noord-Afrikaanse groepen gevonden om met Oudjaar naar Keulen te komen.

Maas zei ook dat mogelijke vertakkingen naar andere steden onderzocht moeten worden. „De verdenking bestaat dat hierbij een bepaalde datum is uitgezocht waarop je een menigte mensen kon verwachten.” Ook uit een handvol andere steden zijn incidenten als in Keulen en Hamburg gemeld, maar op kleinere schaal.

Mede in een reactie op berichten dat veel kiezers woedend zijn over wat er in Keulen is gebeurd en snel harde maatregelen willen, heeft Merkels partij CDU zaterdag gezegd dat wetsverandering nodig is om buitenlanders en asielzoekers die veroordeeld zijn, sneller het land uit te kunnen zetten. Asielzoekers zouden ook na een voorwaardelijke veroordeling al het land uitgezet moeten kunnen worden.

Intrekken van ontwikkelingshulp

Dit voorstel kan in principe ook op steun rekenen van de sociaal-democratische coalitiegenoot. SPD-leiders waarschuwden in de loop van vorige week aanvankelijk nog voor overtrokken reacties, maar partijleider Gabriel pleit nu onomwonden voor snellere en efficiëntere uitzetting. Hij wil ook meer gebruikmaken van mogelijkheden om veroordeelden hun straf te laten uitzitten in het land waar ze vandaan komen.

„Wanneer landen in bijvoorbeeld Afrika weigeren veroordeelde en afgewezen asielzoekers terug te nemen, zullen we deze landen voor de keus stellen: of jullie nemen de verantwoordelijkheid voor jullie burgers, of we korten op jullie ontwikkelingshulp”, zei Gabriel. „Wie delinquente asielbezoekers beschermt, kan geen aanspraak maken op Duits belastinggeld.”

De huidige regels zijn ingewikkeld. Iemand kan zijn verblijfsvergunning verliezen als hij of zij tot ten minste drie jaar celstraf is veroordeeld. Dat is niet automatisch. De wet houdt ook rekening met familiebanden en de vraag hoelang iemand al in Duitsland is.

Voor asielzoekers geldt een lagere grens. Ook wie tot één of twee jaar is veroordeeld, kan worden uitgewezen als hij of zij „een zwaarwegend gevaar voor de openbare orde en veiligheid” vormt en als het gevaar voor herhaling bestaat. Rechtbanken hebben deze clausules onder andere gebruikt bij drugshandel. Volgens minister van Justitie Maas zijn deze bepalingen ook toe te passen bij veroordelingen wegens seksueel geweld.

Maar uitwijzing blijkt in de praktijk nog geen uitzetting te betekenen. Een buitenlander mag niet worden uitgezet naar een land „waar zijn leven of zijn vrijheid wegens zijn ras, godsdienst, nationaliteit, sociale afkomst of politieke overtuiging wordt bedreigd”. Deze beperking wordt kleiner wanneer iemand tot meer dan drie jaar is veroordeeld, omdat hij of zij een gevaar vormt voor de veiligheid van Duitsland of van de gemeenschap. Dan mag de betrokkene alleen als de doodstraf of marteling dreigt, niet worden uitgezet.

De CDU heeft nog een hele reeks aanvullende maatregelen voorgesteld. De straffen op seksueel geweld moeten worden aangescherpt en de criteria om te bepalen of er sprake is van seksueel geweld, afgezwakt. Mensen zonder tijdelijke verblijfsvergunning moeten sneller en effectiever worden uitgezet.

Bewakingscamera’s liggen gevoelig

Minister van Binnenlandse Zaken Thomas De Maizière wil daarnaast veel meer gebruikmaken van videobewaking – een uiterst gevoelig punt in het privacygevoelige Duitsland.

In haar verklaring van zaterdag pleit Merkels CDU ook voor beperking van het aantal vluchtelingen. Als de huidige stroom aanhoudt „zou dit op termijn te veel vragen van staat en samenleving, ook in een land als Duitsland”. Van een bovengrens, zoals de Beierse zusterpartij CSU bepleit, wil de CDU vooralsnog niets weten.

Een minister uit die partij, Gerd Müller van Ontwikkelingszaken, waarschuwde zondag juist dat er gezien de oorlog in Syrië en de demografische groei in Afrika alleen maar meer mensen naar Europa zullen komen.