Zo veranderde Duitsland na Keuls Oud en Nieuw

In een longread reconstrueert het Duitse Der Spiegel Online de gebeurtenissen in Keulen.

Op Oudejaarsavond werden honderden vrouwen in Keulen aangerand en beroofd. Foto Markus Boehm/AP

Het is even voor negen uur op Nieuwjaarsochtend. De communicatieafdeling van de politie in Keulen stuurt een bericht uit over de gebeurtenissen een dag eerder: “feestelijke sfeer, vieringen grotendeels vreedzaam verlopen”. De boodschap had nauwelijks minder naast de waarheid kunnen zitten, zo blijkt uit een longread van het Duitse Der Spiegel Online waaraan met 21 journalisten is gewerkt.

Al rond negen uur in de avond van 31 december komt op het Keulse politiebureau een verontrustend bericht binnen: 400 tot 500 dronken personen zorgen op het plein voor het centraal station van de stad voor een gespannen sfeer. Er worden in het wilde weg vuurpijlen afgeschoten. In een intern rapport van de Keulse politie dat dateert van twee dagen na de gebeurtenissen wordt deze groep beschreven als “vluchtelingen”.

Meer dan duizend mensen

Rond elf uur in de avond is deze groep gegroeid tot meer dan duizend mensen. De politie heeft het dan al over “voornamelijk mannen, waarvan de meesten van Noord-Afrikaanse of Arabische oorsprong”. Volgens de agent die door Der Spiegel wordt opgevoerd en die het pseudoniem Hermann Wohlfahrt heeft gekregen, zijn het er “misschien wel 1.500″.

De groep is totaal niet onder de indruk van de gearriveerde agenten die behoren tot de oproerpolitie. Die zijn met tachtig man weliswaar talrijker in omvang dan voorgaande jaren, maar vooraf had men om minimaal 124 man gevraagd. Bij aankomst blijkt voor Wohlfahrt vrijwel direct dat er al een politieagente in burger, die rondloopt om zakkenrollers op te sporen, onzedelijk is betast op het centraal station.

Om kwart over elf beginnen de agenten aan hun actie om het plein schoon te vegen. De operatie duurt veertig minuten. Nadat de groep uit elkaar is gedreven, gaat de helft van de politiemanschappen naar elders in de stad. Veertig agenten blijven over.

Verblijfsvergunning verscheurd

Wie op Oudjaarsavond niet in Keulen was, zou op basis van het verspreide politiebericht kunnen denken dat het er inderdaad rustig aan toeging en dat de situatie onder controle was. Wie de memoires leest van Wohlfahrt, kan die beweringen volgens Der Spiegel nauwelijks volhouden.

“We troffen huilende kinderen aan; vrouwen die zich een weg moesten banen door rijen mensen die hen in de doorgang probeerden te raken. (…) Voor onze neus werd een verblijfsvergunning verscheurd (door een van de aanwezige mannen bij het centraal station, JL) met de opmerking: ‘jullie kunnen me toch niet pakken, morgen haal ik weer een nieuwe’”

Inmiddels zijn er ruim 500 aangiftes gedaan in Keulen. In 40 procent van de gevallen gaat het om seksueel geweld. Politiechef Wolfgang Albers is op non-actief gesteld. In de rest van de reconstructie gaat Der Spiegel verder in op de vraag hoe het nieuws over Keulen zich zo traag over de media kon verspreiden en wat de gebeurtenissen betekenen voor het Duitse immigratiedebat.