Eerste oplage nieuwe ‘Mein Kampf’ haalt winkels niet

Na een verbod van 70 jaar is er een van commentaar voorziene uitgave. Maar de eerste druk was op voorhand weg.

De vraag naar de herdruk van Mein Kampf, hier op archiefbeeld, is overstelpend. Dat zegt het onderzoeksinstituut dat het boek uitgeeft. Foto AFP / Christof Stache

Na een verbod dat zeventig jaar heeft geduurd is er een nieuwe, van commentaar voorziene uitgave uitgebracht van Hitlers omstreden boek Mein Kampf. Maar het boek lijkt dit weekeinde niet te krijgen, in ieder geval niet in Berlijn. De eerste druk was al op voorhand weg.

De eerste oplage heeft de winkel niet bereikt, bevestigen medewerkers van Kulturkaufhaus Dussmann, de grootste boekhandel van Berlijn, en van het filiaal van de grote keten Thalia op de Alexanderplatz. Ook de boekhandel in de Friedrichstraße van de kleinere keten Lehmanns heeft Mein Kampf niet en niet gehad. Uit andere Duitse steden kwamen zaterdag eveneens berichten dat het boek vrijwel niet te krijgen is in de boekhandels.

Vijfduizend exemplaren

Het boek is vrijdagmorgen in München gepresenteerd. Daarbij werd duidelijk dat de belangstelling groter is dan was verwacht. De eerste druk van vijfduizend exemplaren is al weg. Er komt nu een tweede druk van 15.000 exemplaren van Mein Kampf, waarvan tot 1945 meer dan twaalf miljoen exemplaren waren verkocht.

“De eerste druk is kennelijk bijna helemaal gegaan naar mensen die het boek direct bij de uitgeverij hebben besteld”, zegt Elke Thiede in de winkel van Lehmanns. Woordvoerders van concurrent Thalia hebben gezegd dat ze Mein Kampf niet op voorraad zullen nemen. Thiede vertelt dat de leiding van Lehmanns hierover nog geen besluit heeft genomen.

“Ik hoor tegenstrijdige reacties. Sommige slachtoffers zeggen dat ze tegen de heruitgave zijn. Maar ik begrijp dat een aantal historici het wel een goed idee vindt.”

Van 800 naar 2.000 pagina’s

De 800 oorspronkelijke pagina’s van Mein Kampf zijn in de nieuwe editie uitgegroeid tot 2.000 pagina’s. Vijf historici hebben de tekst zin voor zin doorgevlooid en van uitleg en commentaar voorzien. Waar bouwt Hitler voort op antisemitisch gedachtegoed van anderen, waar liegt hij, waar zet hij zijn plannen uiteen die veertien jaar later zouden leiden tot de Tweede Wereldoorlog en de holocaust.

Het Instituut voor Contemporaine geschiedenis geeft de nieuwe editie in eigen beheer uit. De opbrengsten gaan naar een speciaal fonds, om te voorkomen dat er winst wordt gemaakt met Hitler. De auteursrechten op het boek zijn op 1 januari vrij gekomen, en het instituut heeft gezegd met deze wetenschappelijke en becommentarieerde heruitgave eventuele extreem-rechtse uitgevers de wind uit de zeilen te hebben willen nemen.

Duur

“Eigenlijk zouden we dit boek wel moeten hebben”, zegt de beheerder van de linkse boekhandel Schwarze Risse, die wat verstopt zit op een binnenplaats in de wijk Kreuzberg.

“We zijn gespecialiseerd in literatuur over het nationaalsocialisme. Maar toen ik vrijdag keek of ik het kon bestellen, bleek de eerste druk al niet meer leverbaar. Ik weet ook nog niet of ik het later nog ga bestellen. Met 59 euro is het duur. Mijn klanten geven niet zo snel zo veel geld uit voor een boek.”

Hij verwacht overigens niet dat veel mensen met extreem-rechtse ideeën zich nu op deze nieuwe uitgave zullen storten. “Ik denk dat de meesten van hen dit sowieso teveel tekst vinden, en met al die voetnoten en dat commentaar erbij wordt het helemaal zwaar.”

Zijn naam wil hij niet geven. De mensen achter de boekhandel, die in het verleden een paar keer indringend is bezocht door de politie, willen niet te veel in de publiciteit.

‘Nu wat ophef’

Verderop in de hoofdstad, in de wijk Moabit, leidt Klaus-Peter Rimpel een ouderwetse boekhandel zonder muziek, films en gadgets. In zijn bekende Dorotheenstädtische Boekhandel, geliefd bij bibliofielen, zijn alleen maar boeken, in kasten en op stapels, volgens een ordening die voor incidentele bezoekers niet meteen duidelijk is.

Ook Rimpel heeft de nieuwe editie, die net als de oorspronkelijke uitgave uit 1925 en 1926 uit twee delen bestaat, nog niet gezien. Hij kreeg vrijdag wel twee mensen langs die het hebben besteld. Wetenschappers, zegt hij. “Er is nu wat ophef over”, zegt hij laconiek, terwijl hij met zijn gedoofde pijp in de hand door de zaak loopt. “Maar ik denk dat over een paar weken niemand het er meer over heeft.”