Waarom sluit China zijn beurzen, en doet Nederland dat nooit?

Beeld: iStock

Update 8 januari: Inmiddels heeft de Chinese overheid het automatische systeem buiten werking gesteld, omdat het de koersdalingen zou verergeren.

Waarom zou een land de complete aandelenhandel tijdelijk stilleggen? De Chinese effectenbeurzen werden donderdag weer gesloten - ditmaal al 29 minuten na de opening. Sinds 1 januari hanteert China een nieuw systeem, waardoor effectenbeurzen automatisch de rest van de dag sluiten als de CSI index 7 procent daalt. Daarom werd de aandelenhandel maandag ook afgebroken.

In Nederland komt het eigenlijk niet voor dat een hele effectenbeurs wordt stilgelegd. Voorlopers van de AEX werden alleen tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlog stopgezet. Op “zwarte dagen” zoals 19 oktober 1987 (AEX -12%) en 29 september 2008 (AEX -8,8%), ging de handel gewoon door. Wat zijn de voor- en nadelen van het stilleggen van de aandelenhandel?

Drie voordelen

Een effectenbeurs wordt gesloten om te voorkomen dat het aandeel verder zakt. Een tijdelijke pauze heeft drie belangrijke voordelen.

  • Allereerst zegt Tom van Veen, hoogleraar Economie op Universiteit Maastricht en Nyenrode Business Universiteit, dat het rust geeft in een markt.

“Als de koers extreem daalt, schrikken aandeelhouders en verkopen zij meteen hun aandelen. Daardoor daalt de koers nog meer. Als de handel wordt stilgelegd, kunnen aandeelhouders even nadenken of zij daadwerkelijk hun aandelen moeten verkopen. Bij heropening zou de koers daardoor minder snel moeten dalen.”

  • Als tweede is effectenbeurzen stilleggen voordelig doordat het autoriteiten bedenktijd geeft. Van Veen benadrukt dat zij zo hun reactie kunnen bespreken: “Soms worden bepaalde verkooptechnieken verboden.”
  • Een derde voordeel is dat, als beleggers weten dat hun overheid ingrijpt bij een te grote fluctuatie, ze minder bang zijn om opeens veel geld te verliezen. Van Veen: “Beleggers weten dan waar ze aan toe zijn.”

Drie nadelen

Waarom wordt er in Nederland bijna nooit ingegrepen, als het stilleggen van de handel zo voordelig is? Het stilleggen van de hele effectenbeurs komt hier alleen voor bij grootschalige rampen, of als er sprake is van oneerlijke handel door bijvoorbeeld voorkennis. Wel legt de Europese beursmaatschappij Euronext soms de aandelenhandel van één bedrijf stil, zoals in augustus gebeurde bij techniekbedrijf Imtech. Euronext heeft daar een automatisch systeem voor: als de koers over een bepaalde grens gaat, kunnen er twee minuten geen aandelen worden verhandeld. Van Veen:

“Dat gebeurt als de aandeelprijs geen goede weerspiegeling meer is van de waarde van het bedrijf, bijvoorbeeld omdat beleggers in paniek zijn geraakt door een eerdere waardedaling en daardoor hun aandelen massaal verkopen.”

Er zijn drie hoofdredenen waarom Nederland bijna nooit een complete beurs sluit.

  • Allereerst is onze handelscultuur heel anders dan de Chinese. Van Veen zegt: “Westerse beleggers willen niet dat de overheid ingrijpt, hoe goed bedoeld dat ook is.” Dit blijkt ook uit de reactie van de Europese beursmaatschappij Euronext: “Het is in het belang van beleggers dat de beurshandel te allen tijde beschikbaar is, zij moeten kunnen handelen wanneer ze dat willen.”
  • Daarnaast heeft Nederland een heel ander systeem dan China. Laurens Maartens, analist van de Nederlandse Betaal en Wisselmaatschappij, zegt dat dit komt doordat de koers hier minder fluctueert dan in China. Daarnaast gebruiken wij geen nationale, maar een Europese munt, waardoor volgens de Autoriteit Financiële Markten (AFM) veel meer samenwerking nodig is om een effectenbeurs stil te leggen.
  • Tenslotte lost het stilleggen van de beurs vaak de onderliggende problemen niet op. Maartens: “Als de beurs langer stil ligt, is het voor aandeelhouders een grotere verrassing wat de beurskoers de volgende dag gaat doen.” Ook passen aandeelhouders hun gedrag aan: als bekend is dat de beurs sluit bij een bepaald percentage, ontstaat paniekverkoop als dit percentage bijna is bereikt.

AFM: “Vaak zie je dat na het heropenen van de beurs, er alsnog een groot effect is op de koers.”