Imperfect vind ik geestig’

Ze wordt gecast in kwetsbare rollen en wil troost bieden met haar toneelspel. Kortgeleden ontdekte Diewertje Dir (26) dat ze aanleg voor comedy heeft. „Van regisseur Theu Boermans mag het bam, lekker vet, rood en erbovenop.”

Foto Barrie Hullegie

‘Ik kon als kind uren buiten doorbrengen. Ik bekeek voorbijgangers, en fantaseerde waar ze naartoe gingen en hoe hun leven eruitzag. Die verhalen speelde ik dan na, met verkleedkist en al. Dat kinderlijke plezier in het spelen, mensen nadoen en verhalen vertellen is nooit weggegaan. De repetitieperiode van een voorstelling, het spelenderwijs ontdekken van mijn personage, vind ik nog steeds de leukste fase.”

Ze mag dan haar hele leven al toneelspelen, het afgelopen jaar dook Diewertje Dir (26) opeens op in drie opvallende, zeer uiteenlopende toneelrollen. Als het bazige, fors bepruikte herderinnetje Cindy – met vet Twents accent – balanceerde ze in Shakespeares As you like it bij het Nationale Toneel knap op het randje van de karikatuur. Gedrag imiteren, een ‘type’ spelen, het is een beetje taboe in het Nederlandse kunsttoneel, zegt Dir. „Maar ik vind het het leukste wat er is.” Het kostuum- en pruikenatelier van het NT was voor haar „een paradijs”.

Imposante zangstem

Meer naturel en verinnerlijkt was ze als Hedvig in Ibsens De Wilde Eend, het jonge meisje dat langzaam blind wordt. Dir: „Ik heb me geprobeerd in haar te verplaatsen door een tijdlang mijn lenzen niet te dragen. Zo probeerde ik me voor te stellen hoe het is als gehoor belangrijker is dan zicht.” In De Wilde Eend liet Dir ook horen dat ze over een imposante zangstem beschikt: ze voltooide een musicalopleiding voor ze naar de toneelschool ging.

In Ibsens Peer Gynt, de afstudeervoorstelling van schoolgenoot Ingrid Asvik van de regieopleiding, mocht Dir de rol spelen die haar het meest dierbaar is: de hysterisch verbolgen moeder van Peer, Moeder Aase. „Toen ik op mijn achtste naar de muziektheaterschool in Voorhout ging, was dit de eerste rol die ik speelde. Ik heb altijd een zwak gehad voor rafelige mensjes, die tegen de klippen op maar aanmodderen. Dat imperfecte vind ik geestig, en ontroerend, blijkbaar als kind al.” Moeder Aase probeert krampachtig haar waardigheid te behouden terwijl ze ondertussen onder het leven gebukt gaat: Dir verbeeldde dat door zichzelf hardhandig te kastijden met haar handtasje – een komisch hoogtepunt.

Met haar expressieve gezicht lijkt ze een geboren comédienne, maar die kant van zichzelf heeft ze pas recentelijk ontdekt, zegt Dir, met name dankzij regisseur Theu Boermans, die haar castte in As you like it en haar direct na haar afstuderen een nieuwe mooie rol aanbood in De Revisor. „Op school had ik lang het gevoel dat ik beter was in het verzamelen van de stilte, met mooie, tragische rollen, en zang. Maar inmiddels is het echt een kick om met een goed getimede pauze de lach bij het publiek te oogsten. Ik loop het risico te worden getypecast in kwetsbare rollen, die ik fijn vind om te spelen, maar bij Theu mag het Bam!, lekker vet, rood en erbovenop.”

Bij een project met Adelheid Roosen, waarbij ze in een ziekenhuis liedjes zong aan het bed van patiënten, ontdekte Dir wat ze haar publiek het liefste wil bieden: troost. „Ik hoef me niet per se heel maatschappelijk geëngageerd uit te laten. Al vind ik het pure escapisme van grote musicals wel een brug te ver: er wordt weinig aan de verbeelding overgelaten. Ik wil bij toeschouwers ook de eigen fantasie stimuleren.”

Artistieke geestverwanten vond ze in de jonge regisseur Asvik en Maren Bjørseth, maar zeker ook in Boermans. „Hij toont de psychologie van de personages via hun gedrag. Zijn werk heeft ook een diepere filosofische laag, maar die bereikt hij via het menselijke. In dat gebied voel ik me thuis.”

Dat geldt ook voor het gezelschap en de Haagse schouwburg waar ze als een blok voor viel sinds ze op haar vijftiende de première bijwoonde van De Tuin van Holland. „Die gonzende foyer, de opwinding, de verkleedpartijen achter de schermen, het zichtbare spelplezier van de acteurs; alles eraan vond ik magisch. Dat was het moment dat ik zeker wist: ik word actrice.”