Vluchteling laat zich niet tegenhouden door winterkou 

De winter zou de vluchtelingenstroom inperken. Maar ze steken nog altijd met duizenden de Middellandse Zee over.

Een vluchteling wacht bij de haven op het Griekse eiland Lesbos tot hij op de veerboot mag. Foto Santi Palacios/AP

De winter zou verlichting brengen. Dat was de hoop van de Europese leiders die zich zorgen maken over de stroom vluchtelingen richting Europa. De druk op de Europese Schengenzone voor vrij reizen zou ’s winters tijdelijk worden verlicht en overbelaste opvangcentra zouden langzaam leeg kunnen lopen. Voorlopig blijkt het valse hoop.

Er steken minder vluchtelingen de Middellandse Zee over dan in de voorbije maanden, maar in de eerste zes dagen van januari waren het er volgens VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR nog altijd meer dan 10.000. Dat zijn er bijna 5.000 meer dan in heel januari vorig jaar.

De overtochten gaan gepaard met dezelfde drama’s als voorheen. Dinsdag spoelden aan de Egeïsche kust de lichamen aan van tientallen verdronken Syrische vluchtelingen. Op de sociale media gaan wederom dramatische foto’s rond. Deze keer van een Syrisch meisje toen ze nog buiten speelde en hetzelfde meisje dat verdronken is aangespoeld in Turkije.

Opmerkelijk genoeg droegen veel van de slachtoffers reddingsvesten. Dinsdag rolde de Turkse politie een illegaal fabriekje in Izmir op waar valse reddingsvesten, zonder drijfvermogen, werden gefabriceerd. Die werden verkocht aan nietsvermoedende Syriërs.

Het lichaam van een jonge migrant spoelt begin januari aan op de Turkse kust, haar ‘reddingsvest’ nog aan. Foto Reuters

Eind november sloot de EU een akkoord met Turkije om meer migranten in dat land op te vangen en ze te beletten naar Europa te trekken. Daarop lag het aantal migranten dat in december in een bootje stapte bijna 50.000 lager dan in november, maar het waren er nog altijd ruim 103.000.

„Normaal neemt het aantal vluchtelingen in de wintermaanden flink af. Wij hadden dan ook niet verwacht dat het er in december nog zo veel zouden zijn”, zegt woordvoerder Femke Joordens van de UNHCR. Een voorspelling voor de komende maanden durft ze niet aan maar een grotere toestroom dan vorig jaar sluit ze niet uit.

„Bij steeds meer gevluchte Syriërs raakt het spaargeld op. Dat kan betekenen dat ze ondanks het slechte weer hun heil in Europa zoeken.”

Intussen blijven Europese politici hopen dat Turkije erin slaagt de toestroom in te dammen. Eurocommissaris Frans Timmermans herhaalde donderdag in Amsterdam, tijdens een bezoek aan EU-voorzitter Nederland, dat Turkije meer moet doen. Ook premier Rutte zei dat de „enorme instroom” omlaag moet.

De Duitse regering maakte deze week bekend dat er nog altijd 3.200 asielzoekers per dag in Duitsland arriveren. Bondskanselier Angela Merkel herhaalde donderdag het dreigende gevaar daarvan voor de Schengenzone. „Ik wil geen concreet dreigement uiten. (...) Maar ik wil wel zeggen dat Schengen alleen kan werken als gezamenlijk verantwoordelijkheid wordt genomen voor vluchtelingen en voor bescherming van de buitengrenzen.”

De Slowaakse premier Robert Fico liet nog maar eens weten absoluut niet te willen meewerken aan de gezamenlijke opvang van vluchtelingen. Hij zei een duidelijk verband te zien tussen de aanslagen in Parijs, de aanrandingen in Keulen en de komst van vluchtelingen naar Europa. „Wij willen niet dat wat er in Duitsland is gebeurd ook hier gebeurt”, zei Fico. Volgens de Slowaakse premier is het „idee van een multicultureel Europa mislukt”.