Waarom Vestia schikt met oud-topman Erik Staal

Erik Staal, verantwoordelijk voor het ‘derivatendebacle’ van corporatie Vestia, koopt een rechtszaak af voor één miljoen euro.

Foto Bram Budel

Erik Staal (64) kan van zijn oude dag gaan genieten in zijn veelbesproken villa op Bonaire. De oud-bestuurder van woningcorporatie Vestia heeft een ongetwijfeld jarenlange civiele rechtszaak afgekocht voor één miljoen euro, werd woensdag bekend. Dat lijkt veel geld, maar het is veel minder dan de totale schade van het ‘derivatendebacle’.

1. Hoe zit de Vestia-affaire ook alweer in elkaar?

Een simpele fraudezaak met een ongekende schade. Zo zou je de grootste ramp in de sociale huisvesting kunnen noemen. Jarenlang gold Vestia (ooit 80.000 woningen) als hét voorbeeld voor de corporatiesector. Totdat begin 2012 uitlekte dat Vestia op omvallen stond en andere corporaties, die borg stonden, dreigde mee te sleuren.

Kasbeheerder Marcel de V. had met tussenpersoon Arjan G. een berg derivaten (renteverzekeringen voor leningen) van 23 miljard euro opgebouwd. Arjan G. verdiende er 20 miljoen euro aan provisie mee en sluisde stilletjes de helft door naar Vestia’s kasbeheerder.

Staal en de oud-commissarissen zeggen dat ze niets wisten van het handeltje. Maar onder hun verantwoordelijkheid speculeerde Vestia wel op grote schaal met de risicovolle financiële producten.

2. Wat was de totale schade van de derivatenramp?

Na zware onderhandelingen heeft Vestia alle derivatencontracten in 2012 kunnen afkopen voor 2,1 miljard euro. Voor dat enorme bedrag zijn Staal en de oud-commissarissen aanvankelijk ook aansprakelijk gesteld. De parlementaire enquêtecommissie Woningcorporaties raamt de totale schade zelfs op 2,7 miljard euro, als je de kosten meerekent van het onschadelijk maken van een ander deel van de derivaten. De corporatiesector heeft 675 miljoen euro meebetaald aan de schade.

Verhoor van Erik Staal door de parlementaire enquêtecommissie Woningcorporaties:

 

3. Voor hoeveel geld schikt Vestia met Staal en commissarissen?

In ruil voor het staken van alle civiele procedures krijgt Vestia in totaal 4,8 miljoen, maakte de corporatie woensdag bekend. Volgens bronnen gaat het om één miljoen van Staal en 50.000 euro van zes oud-commissarissen gezamenlijk (Erik Molenaar, Nico Dijkhuizen, Siwart Kolthek, Susan Baart, Jeroen Lugte en René van Genugten). En het grootste deel (3,3 miljoen euro) wordt betaald uit de aansprakelijkheidsverzekering voor bestuurders die Vestia had afgesloten, een polis van vijf miljoen euro.

4. Waarom schikt Vestia dan voor een veel lager bedrag?

Het staat totaal niet in verhouding tot de totale schade, zegt hoogleraar ondernemingsrecht Steef Bartman, „maar het is een illusie om te denken dat je zo’n miljardenschade via een civiele procedure op bestuurders kunt verhalen”. ‘Rust in de tent’ zal een andere reden zijn geweest om te schikken. Zo voorkomt Vestia een slepende, gecompliceerde en kostbare procedure, waarin Staal ook toezichthouders, banken en accountants wilde betrekken. Het juridische circus had kunnen uitdraaien op een soort tweede parlementaire enquête, waar niemand op zit te wachten. Curatoren en bedrijven treffen ook vaak schikkingen om te voorkomen dat al het geld uit de polis van een aansprakelijkheidsverzekering, zoals Vestia heeft, opgaat aan advocatenkosten en er daarnaast niets overblijft.

5 Hoe rechtvaardig is dat bedrag van 1 miljoen na alle maatschappelijke ophef?

Bij schikkingen rond failliete bedrijven gaat het er vooral om dat verantwoordelijke bestuurders een gebaar maken met een substantieel bedrag uit eigen middelen, zegt hoogleraar Bartman. Bedenk ook: Staal en de oud-commissarissen zijn nooit verdachten geweest. Staal is geen Möllenkamp, de oud-directeur van woningcorporatie Rochdale, die onlangs tot tweeënhalf jaar cel is veroordeeld wegens omkoping en oplichting. Aansprakelijkheid erkennen Staal en de oud-commissarissen dan ook niet, maakte Vestia woensdag bekend.

Foto Bram Budel

Anderzijds was de maatschappelijke schade en de ophef over ‘Vestia’ wel groot, te meer omdat Staal een pensioenuitkering van 3,5 miljoen euro (1,7 miljoen netto) meekreeg. Vestia heeft de hoogte van de schikking daarom ook bewust naar buiten gebracht. Doorgaans blijft het bedrag vertrouwelijk.

6 Hoeveel geld gaat Vestia dan uiteindelijk terugzien?

Dat is afwachten. Mocht Vestia gaan procederen tegen banken, dan mogen die banken op hun beurt de afspraak over de afkoopsom van 2,1 miljard euro, het bedrag waarmee Vestia alle derivatencontracten heeft afgekocht, openbreken en kan de schade juist hoger uitvallen. Het Zwitserse Credit Suisse bijvoorbeeld, de enige bank die niet meedeed aan de gezamenlijke deal, klaagde Vestia eerder aan om alsnog geld voor de derivatencontracten op te eisen – en kreeg 84 miljoen euro

ABN Amro op zijn beurt heeft juist voor 55 miljoen euro geschikt met Vestia om alle aansprakelijkheid af te kopen. De vraag is ook of Vestia nog geld kan vorderen van haar voormalige accountants, KPMG en Deloitte. De corporatie heeft tuchtzaken tegen hen vooralsnog verloren, maar is in hoger beroep. Ook heeft Vestia Marcel de V. aansprakelijk gesteld.