Pionier van elektronica in muziek is overleden

De experimentele klassieke muziek is in de twintigste eeuw radicaal vernieuwd door ‘halfgod’ Pierre Boulez.

Pierre Boulez in december 2011. Foto Christophe Ena/AP

De toonaangevende Franse componist en dirigent Pierre Boulez is dinsdagnacht op 90-jarige leeftijd overleden in zijn Duitse woonplaats Baden-Baden.

Boulez was een van de belangrijkste naoorlogse componisten en dirigenten en was vooral bekend als toonaangevend binnen de experimentele klassieke muziek, die groot werd in Duitse steden als Darmstadt en Donaueschingen. Samen met musici als Moderna, Nono, Berio, Ligeti en Stockhausen bepaalde hij sinds de jaren vijftig wereldwijd het klassieke muziekleven.

De Franse president Hollande reageerde op Twitter op Boulez’ overlijden. „Pierre Boulez heeft Franse muziek in de wereld laten schitteren. Als componist en dirigent was hij altijd een toonbeeld van zijn tijd”, twitterde hij.

Boulez verklaarde begin jaren vijftig Arnold Schönberg dood, de reus op wiens schouders hij klom. Schönberg, in de jaren ’10 en ’20 uitvinder van de twaalftoonstechniek, was volgens hem niet radicaal genoeg.

Het vroege werk van Boulez kenmerkte zich door tonen die in bepaalde reeksen terugkomen in zijn composities. Vroege meesterwerken van zijn hand zijn Structures 1 a (1952) en Le marteau sans maître (1953-55). Tot de hoogtepunten in zijn veelvoudig bekroonde catalogus behoren ook Domaines I & II voor klarinet en ensemble (1968–69) en Rituel: In Memoriam Bruno Maderna voor orkest (1974-75).

Boulez was een pionier van het gebruik van elektronica in de muziek. Van 1970 tot 1992 was hij directeur van het Institut de Recherche et de Coordination Acoustique/Musique (IRCAM) in Parijs, een onderzoeksinstituut voor moderne muziek. In de loop van de jaren zestig verschoof het zwaartepunt in zijn werkzaamheden van componeren naar dirigeren. Hij was onder meer muzikaal adviseur van het Cleveland Orchestra en muzikaal leider van het New York Philharmonic.

Boulez was befaamd om zijn interpretaties van 20ste-eeuwse componisten als Debussy, Bartók, Varèse, Schönberg, Webern, Berg en Stravinsky, maar dirigeerde ook veelvuldig nieuw werk van hedendaagse componisten en 19de-eeuws repertoire.

Boulez voerde ook werk uit van popmuzikant Frank Zappa. Het album The Perfect Stranger (1984) bevat er opnamen van.