Parlement handelt genant

Artikel 66 van de Grondwet stelt dat vergaderingen van de Staten-Generaal openbaar zijn. Dat openbaarheidsprincipe geldt niet als vandaag de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer en de fractievoorzitters uit beide Kamers in het kader van het Nederlands EU-voorzitterschap de leden van de Europese Commissie ontmoeten. Tot verbazing van de Commissie besloten de Nederlandse gastheren tot een bijeenkomst achter gesloten deuren. Van de Commissie had dit niet gehoeven. „Wij hebben niets te verbergen en zijn juist erg voor transparantie”, wordt van die kant gezegd.

Het maakt nieuwsgierig naar de reden voor de geheimhouding. Op de agenda staat een debat over twee thema’s: migratie en vluchtelingen en de wijze waarop de meerjarige begroting van de Europese Unie wordt opgesteld. Onderwerpen waarover Nederlandse parlementariërs regelmatig hun mening hebben geventileerd. Maar in een debat hierover met de Europese Commissie wensen de vertegenwoordigers van het volk het volk er niet bij te hebben.

Volgens een woordvoerder van de Tweede Kamer is één van de overwegingen dat op deze manier een meer open gedachtewisseling kan plaatsvinden. Een bizar argument. Het gaat immers niet om onderhandelingen maar om een debat, oftewel een uitwisseling van standpunten. Verloopt dat anders in beslotenheid? Dat zou pas te denken geven.

Een andere reden is dat hiermee wordt aangesloten bij de werkwijze van het kabinet, dat de Europese Commissie vandaag ook al achter gesloten deuren ontvangt. Alweer een bizar argument. De positie van een kabinet, ook wel de uitvoerende macht geheten, verschilt wezenlijk van de gekozen volksvertegenwoordiging. Een kabinet beraadslaagt onderling en met anderen in beslotenheid; een parlement doet dit slechts bij hoge uitzondering.

Deze gang van zaken laat zien dat openbaarheid in de Nederlandse politiek nog altijd geen vanzelfsprekendheid is. Dezelfde (internationale) functionarissen die door het Europees Parlement in openbare sessies worden ontvangen, verdwijnen in het Nederlandse parlement al gauw achter een gesloten deur. Bij de Eerste Kamer, de laatste jaren een politieke factor van belang, zijn alleen de plenaire vergaderingen openbaar. De commissievergaderingen zijn niet door buitenstaanders te volgen.

In Nederland wordt de Europese Commissie vaak weggezet als bureaucratisch monster. Dat uitgerekend die Commissie het Nederlandse parlement een democratische spiegel voorhoudt, kan worden afgedaan als hilarisch. Voor het parlement is het vooral beschamend.