Onafhankelijk toezicht op bespieden moslims in NYC

Het stadsbestuur wil transparanter zijn over spionage die moslimterreur moet voorkomen.

Een auto van de NYPD in China Town. Archiefbeeld. Foto Lex van Lieshout / ANP

New York City krijgt waarschijnlijk een toezichthouder die in de gaten moet houden of de politie niet over de schreef gaat bij het in de gaten houden van moslims. The New York Times (NYT) meldt dat waakhond onderdeel is van een schikking in twee rechtszaken over de antiterreursurveillance in de stad. Het is volgens de krant “de meest significante herkalibratie van de regels voor inlichtingenverzameling in de stad sinds 11 september 2001″.

De politie vergaarde informatie door dossiers op te bouwen over moslimbuurten, te infiltreren bij studentenverenigingen en moskeeën en de meningen van gewone burgers over bijvoorbeeld drone-aanvallen en buitenlands beleid vast te leggen. Burgerrechtenactivisten vonden de surveillancemaatregelen te ver gaan, en stapten naar de rechter. Overigens heeft de spionage nooit tot geleid tot een terreuronderzoek, meldde persbureau AP in 2012.

Maatregelen

Als de federale rechter de schikking goedkeurt, benoemt de burgemeester van de stad een advocaat die vijf jaar lang de dossiers mag inzien. Eventuele misstanden mag zij of hij vervolgens melden aan de hoofdcommissaris, burgemeester of een federale rechter.

Harde beperkingen zijn niet expliciet vastgelegd, maar in meer algemene termen mag volgens de schikking onderzoek niet meer uitsluitend plaatsvinden op basis van bijvoorbeeld religie of ras - iets wat de politie sowieso niet meer zegt te doen. Volgens de burgerrechtenadvocaten is bij de surveillance gehandeld in strijd met de grondwet.

De directeur van het American Civil Liberties Union’s National Security Project, dat de eisers in een van de rechtszaken vertegenwoordigt, reageert in de New York Times hoopvol. “Deze waarborgen vormen een krachtige inperking van discrimenerende surveillance in de moslimgemeenschap waartegen wij in onze rechtszaak in het geweer kwamen”, laat ze weten aan de krant. “We hopen dat de schikking laat zien dat effectief politiewerk niet in strijd is met grondwettig politiewerk.”

Demografische Eenheid

Met de benoeming van een onafhankelijke toezichthouder wordt voor het eerst sinds 9/11 enige externe controle hersteld op dergelijke politieactiviteiten. Voor die tijd had de stad een driekoppig panel, maar dat werd naar aanleiding van de aanslagen opgeheven.

In 2011 kwam aan het licht dat moslims jarenlang bespioneerd werden door de eufemistisch genaamde Demografische Eenheid. Burgemeester De Blasio kondigde in april 2014 aan de omstreden praktijken te beëindigen.