Naar de wc met een activistisch kunstenaar

Magisch denken. Star Wars; Kirchner; Maaike Schoorel; Teresa Borasino-Give a Shit.

Klimaatrapport als wc-rol van Teresa Borasino

Natuurlijk ging ik direct naar de nieuwe Star-Warsfilm. Ik kon niet anders, ik was al fan in de tijd dat iedereen nog subiet wilde trouwen met Han Solo (dat hij Harrison Ford heette deed er niet toe). Hij was weg, maar in deze film komt hij gelukkig terug, sadder maar gelukkig helemaal niet wiser en zijn grijns is schever dan ooit.

Het is een lange film. Verveling is er niet bij, ik word onafgebroken beziggehouden. Maar het is allemaal niet zo briljant als ik moest geloven van de publiciteitsmachine. Ja, er moet strijd geleverd worden, snap ik. Maar toch niet de hele tijd? Het is of ze niks anders weten te doen, daar in die galaxy far far away.

En wat is er dit keer veel gejat van andere epische grootheidsfilms. Vooral van The Hunger Games en van Harry Potter. En van Leni Riefenstahls nazifilm Triumph des Willens – maar dat gebeurt in zo veel films, dat is een soort coördinaat. Zet je een palm neer, dan denkt de filmkijker: onbewoond eiland. Imiteer je Riefenstahls nazicohorten, dan weet hij: totalitaire staat.

Ik mis Yoda, de serene groene Star-Wars-wijsgeer. De Socrates met de puntoren, die de mannetjesputters met hun kouwe drukte steevast maande tot kalmte en magisch denken.

Magisch denken, zonder gaat het niet. In het Singermuseum zie ik de Duitse expressionist Kirchner onversaagd de wereld weergeven als een opgetogen samenstel van plassen licht en heftige kleuren. In het Amsterdamse Arti et Amicitiae treft me op de expositie Door schildersogen een schilderij van Maaike Schoorel: Odalisque in Grey. Een doek in grijs reliëf, weinig meer. Maar na even kijken doemt er, door dat grijs heen, een uitgestrekte naakte vrouw op. Ze kijkt me aan, een tepel kijkt mee.

Op This Art Fair in de Beurs van Berlage ga ik met Teresa Borasino, activistisch kunstenaar uit Peru, naar de wc. Daar geeft ze performances voor telkens één persoon. „Ik doe niet mijn broek uit, hoor”, zeg ik maar vast. Nee, hoeft niet.

Klik. Teresa Borasino draait de deur op slot. Waar wil ik zitten, op de pot of op de stoel? Op de pot, ik laat me niet kennen. Ze begint te vertellen, daagt me uit tot vragen, legt tekstkaarten neer, foto’s. Een rol wc-papier, bedrukt met het jongste IPCC-klimaatrapport, alarmerend en veel geciteerd maar uiteindelijk genegeerd. Het onderwerp van Borasino’s verhaal is haar interventie tijdens de recente klimaattop in Parijs, waar ze zich wist te accrediteren. Omdat niemand tijdens vergaderingen naar de wc gaat, is er na afloop een run op de toiletten, zo was haar opgevallen. Ze wierf medeplichtigen die de IPCC-wc-rollen langs de security loodsten (op zich al erg knap want die is streng). Net voor de laatste vergadering afliep, regisseerde Borasino haar ‘leger’ zo dat zij precies tegelijk álle toiletten binnengingen, zo’n rol plaatsten, een foto maakten en die twitterden. Het papier werd aangetroffen door de deelnemers van de top, die nu dus letterlijk hun kont konden afvegen met het klimaatrapport. „Binnen de kortste keren had de bewaking de rollen in beslag genomen” vertelt Teresa Borasino. Maar dat deerde haar niet. Haar actie ‘Give a Shit’ was gelukt. Klimaatonderzoek? Het kan ze daar op die top geen reet schelen.

Van deze interventie blijft niet meer over dan een verhaal. Borasino vertelt en gebaart. Ik zie de machtige beweging waarmee haar volkje synchroon de Parijse wc’s bestormde. Een golf. Een magische mensengolf.