Grenscontroles in Europa, Schengen of niet

Schengen komt steeds meer onder druk te staan. Niemand tikt Duitsland, Zweden en Denemarken op de vingers.

Duitse agenten lopen voorbij een trein met vluchtelingen, afgelopen september in Freilassing, bij de Oostenrijkse grens. Foto Dominic Ebenbichler/Reuters

De Europese Commissie legt zich voorlopig neer bij de verdere inperking van de Schengenzone voor vrij reizen door nieuwe grenscontroles van Zweden en Denemarken. Dat bleek woensdag tijdens spoedoverleg in Brussel met de twee landen en buurland Duitsland, dat eerder afgelopen jaar al controles instelde bij de grens met Oostenrijk.

De eurocommisaris voor Migratie, Dimitris Avramopoulos, vreest voor het einde van ‘Schengen’ als het ene land na het andere weer grenscontroles invoert. De drie betrokken landen beloofden woensdag in Brussel de controles zo snel mogelijk weer te beëindigen. Een woordvoerder van Avramopoulos zei dat de Europese Commissie nog onderzoekt of de paspoortcontroles die Zweden maandag introduceerde, en de daarop geïntensiveerde controles van Denemarken aan de grens met Duitsland, volgens de Schengenregels wel mogen.

Zweden laat geen mensen meer toe als ze niet een geldig identiteitsbewijs met pasfoto kunnen tonen. De maatregel duurt in principe drie jaar. Volgens Schengen mogen landen grenscontroles herintroduceren bij een ‘serieuze bedreiging van de binnenlandse veiligheid’. Dat is dan ook hoe de Zweedse regering de instroom van migranten, bijna 163.000 asielaanvragen vorig jaar, bestempelt.

De controles mogen volgens Schengen aanhouden gedurende de ‘te verwachten duur van de serieuze bedreiging’. In oktober oordeelde Brussel dat de ingevoerde controles door Duitsland en Oostenrijk niet in strijd zijn met de regels voor vrij reizen.

D66-europarlementariër Sophie in ‘t Veld vindt desondanks dat Nederland, als tijdelijk voorzitter van de EU, de inperking van het vrije reizen in Europa op de agenda moet zetten. Anders is het volgens haar wachten op nog meer landen die zelfstandig migranten buiten de deur willen houden. Lange files aan de landsgrenzen zijn dan straks op meer plaatsen terug van weggeweest, vreest ze. In ‘t Veld: 

„Nederland moet bij andere lidstaten vragen of de controles wel echt nodig zijn. Zeker in het geval van Denemarken kun je je afvragen of de binnenlandse veiligheid daadwerkelijk wordt bedreigd.”

De uiteindelijke oplossing kan volgens haar alleen worden gevonden in gezamenlijke opvang. „Ruim een miljoen migranten per jaar is een hoog aantal, maar er is geen enkele reden waarom Europa met zijn ruim 500 miljoen inwoners deze stroom niet aan zou kunnen”, zeg In ‘t Veld. Ook Zweden, Denemarken en Duitsland riepen de overige EU-landen gisteren weer op aan de opvang van vluchtelingen bij te dragen.