Denk aan de kinderen in Afrika, vraag om een doggybag

Je bent geen sloeber als je om een doggybag vraagt maar een strijder tegen verspilling. Een restaurateur die daar moeilijk over doet is niet goed snik, meent Janno Lanjouw.

Foto ANP / Remko de Waal

Sinds 1 januari zijn Franse restaurants verplicht ‘doggybags’ uit te delen aan eetgasten die daarom vragen. In zo’n zakje of bakje kunnen de gasten het eten dat ze niet op konden (of wilden) eten meenemen naar huis om er op een later tijdstip van te genieten. De wet past binnen een reeks maatregelen waarmee de Franse overheid de enorme voedselverspilling wil terugdringen. Vorig jaar verbood ze supermarkten al goed eten weg te gooien.

Werken om voedselverspilling tegen te gaan is meer dan een nobel streven. Het is een morele verplichting ten opzichte van de hongerigen op de wereld en op termijn zal het ook bittere noodzaak worden. De toenemende wereldbevolking en daarbovenop de toenemende consumptie per hoofd maakt dat we ons niet meer kunnen permitteren om goed eten te verkwisten. Het is daarom hoog tijd dat de Nederlandse overheid het Franse voorbeeld volgt.

Van alle schandalige praktijken die het Westerse consumptiepatroon met zich meebrengt is voedselverspilling misschien wel de meest flagrante. Wereldwijd, maar voor het overgrote deel in het rijke Westen, wordt zeker een derde van het voedsel verspild. Dat leidt tot honger, milieudruk en geldverspilling. Allemaal ondubbelzinnig negatief en vooral: overbodig. Iedereen heeft er baat bij als we voedselverspilling harder aanpakken.

De enige redenen dat we er niet meer bovenop zitten, is omdat we rijk genoeg zijn om nieuw eten te kopen (weggooien is vaak zelfs goedkoper). En daarnaast omdat het niet overal bon ton is om met kliekjes te gaan lopen sjouwen. In onze restaurantcultuur weegt de gêne van vragen of de ober je half opgegeten, duurzaam gevangen (hoop je dan maar) heilbotfilet wil inpakken in veel gevallen zwaarder dan het halfbewuste schuldbesef van het weggooien ervan. Misschien denken ze wel dat je een sloeber bent. Of erger: dat je de culinaire presentatie van de chef niet op waarde weet te schatten.

En ja, voor horecapersoneel is weggooien inderdaad makkelijker. Doggybags leiden onherroepelijk tot gedoe, maar laten we eerlijk zijn: dat valt allemaal best mee. Erover in discussie gaan kost je algauw meer tijd. Persoonlijk plaats ik restaurants die moeilijk doen over het meenemen van restjes daarom direct in het hoekje van zeikerds; net als die kleinzerige weigering om kraanwater te schenken.

Een restaurateur die zijn culinaire creaties liever in de prullenbak ziet verdwijnen dan ze in te pakken, is wat mij betreft sowieso niet goed snik. Maar ik heb niet de illusie dat een wet daar wat aan gaat veranderen. Een doggybag-wet is echter een belangrijk signaal dat de overheid voedselverspilling serieus neemt en dat mensen die er wat aan willen doen gelijk hebben. Een steuntje in de rug voor de uit etende consument én restaurateur met het hart op de juiste plaats. Die hebben toch al zoveel op hun bord – pun intended.

In alle eerlijkheid, doggybags verplichten lost het voedselprobleem niet op. De Westerse porties zullen onbeschaamd groot blijven, mensen zullen zich blijven volproppen met veel meer calorieën dan nodig en ja: in restaurants en elders in de keten zullen nog steeds onnoemelijke hoeveelheden goed eten in de vuilnisbak verdwijnen. Dat moet allemaal beter en het is lang niet altijd de overheid die dat met een wet kan bewerkstelligen. Wat en hoe we eten bevindt zich op het snijvlak van individuele vrijheid en gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het wel en wee van de wereld. Daarom is het prijzenswaardig dat de Franse overheid zo nadrukkelijk stelling neemt in het verspillingsvraagstuk. En daar zou de Nederlandse overheid een voorbeeld aan mogen nemen. Het is laaghangend fruit (dat nog prima in orde is).

Eis een doggybag (NRC, 3 december 2011)
Restaurants willen geen doggybags maar gasten wel (NRC, 18 augustus 2012)
Bekijk ook dit NOS-filmpje: 'Foodiebag, doggybag nieuwe stijl'