De politie kon zo veel mannen met alchohol op niet aan - zegt ze

Verdachten van de aanrandingen in Keulen zijn nog niet opgepakt, maar over hun achtergrond wordt volop gepraat. In stereotypes.

De politie op het grote plein voor het centraal station in Keulen. Hier werden tijdens Oud en Nieuw massaal vrouwen aangerand en beroofd. Foto Maja Hitij/AFP

Volgens een intern rapport van de Keulse politie, dat de Spiegel Online in handen heeft, gaven agenten toe dat ze niet opgewassen waren tegen de ‘gealcoholiseerde mannenmassa’s’ die in de Nieuwjaarsnacht op het Centraal Station van Keulen vrouwen aanvielen. Vrouwen moesten ‘spitsroeden lopen’, zag de politie, maar het aantal incidenten was ‘gewoon te veel’ om de situatie meester te worden. Een Syriër zou van de politie een vriendelijke behandeling hebben geëist: „Mevrouw Merkel heeft me uitgenodigd”. Een ander zou zijn verblijfspapieren hebben verscheurd: „Jullie maken me niks, morgen haal ik een nieuwe”.

Elke dag komen er nieuwe details naar buiten over wat er gebeurde in Keulen in de nacht van 31 december op 1 januari. Ook universitair hoofddocent Martin Zillinger uit Keulen moet het doen met verhalen uit de media en de spaarzame informatie van de kant van de politie.

Het aantal aangiftes van vrouwen die in de Nieuwjaarsnacht werden aangevallen in de buurt van het station en de Dom in Keulen is inmiddels de honderd gepasseerd. Velen meldden dat ze werden beroofd. Meestal vertelden ze na doorvragen dat ze ook werden betast. Twee vrouwen deden aangifte van verkrachting. In groepen opererende mannen van Noord-Afrikaanse of Arabische komaf zouden hun slachtoffers hebben ingesloten. Nog altijd is niemand aangehouden. Volgens sommige berichten zouden de daders deel uitmaken van bij de politie bekende criminele bendes. Die berichten worden niet bevestigd door de autoriteiten.

Duitse en internationale media reageerden ogenschijnlijk traag op het nieuws. Een reconstructie:

Sfeer van vuurwerk en alcohol

Mediawetenschapper Zillinger, gespecialiseerd in religie en integratie, deed onderzoek in Europa, Marokko en Egypte. Hij herkent een patroon uit Noord-Afrika. „Jonge mannen die zich willen manifesteren in de openbare ruimte. Daar gaat het op een speelsere manier. Hier heeft het een gewelddadigere vorm gekregen.”

Op momenten zoals de jaarwisseling verzamelen migranten uit Keulen en omgeving, maar ook uit Bonn en de Eifel, op plekken als die bij het centraal station. „Daar is een deel waarschijnlijk in handen gevallen van criminele buitenlanders die daar normaal gesproken ook rondhangen en die de omgeving daar goed kennen. De sfeer van het moment met veel vuurwerk, alcohol en politieagenten maakt ook dat mannelijke adolescenten zich dan willen laten gelden. De manier waarop verrast mij ook.”

Zillinger deed ook onderzoek in Brussel. „Daar zijn grotere groepen migranten van dezelfde komaf die zich op een en dezelfde plek ophouden, bijvoorbeeld in een wijk als Molenbeek. Dat zijn echt steden binnen een stad. In Keulen zie je die enorme concentraties niet. Dat zorgt voor minder problemen, maar maakt het tegelijk ook minder overzichtelijk.”

Afspiegeling samenleving

In Noordrijn-Westfalen wonen bijna 25 procent mensen met een migratie-achtergrond, een van de hoogste percentages in Duitse deelstaten. De bekritiseerde politie (sommigen dringen aan op het terugtreden van de hoofdcommissaris) is geen afspiegeling van de samenleving. Goed tien procent van de agenten is van buitenlandse komaf. „Dat aandeel moet omhoog”, vindt Wilhelm Stratmann, voormalig hoofdcommissaris van politie en nu trainer in multiculturele vraagstukken. „Kennis bij autochtone agenten leidt tot betere inschattingen van situaties en helpt vooroordelen wegnemen. ” Meer dan een kwart van de rond de veertigduizend agenten in Noordrijn-Westfalen gingen op cursus bij Stratmann en zijn collega’s. „Nog altijd te weinig, maar het heeft inmiddels echt de volle aandacht.”

Stratmann heeft bedenkingen tegen de manier waarop extreemrechts aan de haal gaat met de gebeurtenissen. „Het veralgemeniseren en onmiddellijke linken aan de lopende discussie over het vluchtelingenvraagstuk is kwalijk.”

Zillinger denkt aan een eeuw geleden. Na de Eerste Wereldoorlog zetten de Franse bezetters soldaten uit Afrikaanse koloniën in. Media berichtten over „barbaren, behorend tot een ras dat zijn geest aan de natuur ontleent, met enorme seksuele instincten”. Functionarissen hadden het over Duitse meisjes die ten prooi vielen aan verkrachtende (Noord-)Afrikaanse soldaten. „Zulke stereotypen komen nu weer naar boven”, zegt hij.