Een bom is ook een diplomatiek wapen

Zonder atoombom zou Noord-Korea een klein, arm en repressief land zijn. Dankzij kernproeven wordt het wel serieus genomen.

Mensen kijken naar het Noord-Koreaanse nieuws over de test met een waterstofbom. Foto Jung Yeon-Je/AFP

Ondanks collectieve verontwaardiging uit de hele wereld over hun jongste kernproef – ditmaal mogelijk zelfs met een waterstofbom – peinzen de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un en zijn generaals er niet over nucleaire bewapening op te geven. Het regime beschouwt deze wapens als een sleutelinstrument om de geloofwaardigheid tegenover de eigen bevolking te bewaren en het buitenland van militaire acties tegen Noord-Korea te weerhouden.

 

De Noord-Koreanen weten dat ze dank zij hun kernwapens en hun nucleaire programma een stuk serieuzer worden genomen dan anders het geval zou zijn geweest. Zonder die wapens zou het slechts een betrekkelijk klein, straatarm land zijn geweest met een van de meest repressieve regimes ter wereld.

Niet voor niets liepen de Amerikanen zich in 2005 het vuur uit de sloffen, toen een Noord-Koreaanse delegatie bij hen op bezoek was. Ze fêteerden hen in de meest exclusieve clubs van New York en stelden hen voor aan Amerikaanse diplomatieke zwaargewichten, ook al maakte (en maakt) het Noord-Koreaanse propaganda-apparaat de Amerikanen al decennia uit voor rotte vis. „Zouden de Noord-Koreanen ooit de binnenkant van ‘21 Club’ hebben gezien, als ze geen kernwapens hadden”, verzuchtte een van de aanwezigen, Korea-expert en voormalige presidentieel adviseur Victor Cha, naderhand.

„Jezus. Waarom zouden ze ooit hun kernwapens opgeven?”

Dat zal dan ook niet gauw gebeuren. Het schrikbeeld voor Kim en de zijnen is het lot van de Libische dictator Muammar Gaddafi. Die gaf onder zware druk van het Westen zijn nucleaire programma op en werd enkele jaren later, met steun van datzelfde Westen, verdreven en gelyncht. Niet slim van Gaddafi, vonden de Noord-Koreanen. Tot een vergaand akkoord, zoals vorig jaar na lang onderhandelen is bereikt met Iran, zou Noord-Korea zich niet gauw laten verleiden.

Hoe riskant ook, kernwapens vormen al sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog een belangrijk afschrikkingsmiddel . Daarom hebben niet alleen grote mogendheden maar ook sommige kleinere landen, vooral die in een vijandige omgeving, graag kernwapens in hun arsenaal. Ze zien er een welkome verzekeringspolis in.

Dat geldt bij voorbeeld voor Israël, al is dat officieel geen nucleaire mogendheid, en in mindere mate ook voor Pakistan, in de schaduw van de veel grotere aartsrivaal India. Sommige Oekraïners, onder wie de huidige president Petro Porosjenko betreuren dat hun land in 1994 zijn kernwapens opgaf, nu ze oog in oog staan met de militairen van grote buurman Rusland.

Noord-Korea, dat door de jaren heen steeds meer geïsoleerd is geraakt, beschouwt zijn nucleaire wapens al jaren als een onmisbaar onderdeel van zijn defensie. Hoewel het nog altijd 1,2 miljoen man onder de wapenen heeft – het op drie na grootste leger ter wereld – en naar schatting een kwart van zijn nationale inkomen aan defensie besteedt, is het vermoedelijk niet opgewassen tegen de technologisch veel geavanceerder strijdkrachten van Zuid-Korea, die bovendien nog eens kunnen rekenen op steun van de VS.

Minimaal

Maar de wetenschap dat de Noord-Koreanen tegenstanders met kernwapens kunnen bestoken maakt de kans minimaal dat het wordt aangevallen. Een kernbom op de Zuid-Koreaaanse hoofdstad Seoul, slechts 50 kilometer van de grens met Noord-Korea, zou onvoorstelbare verwoestingen kunnen aanrichten. Dat er een andere weg denkbaar is, waarbij ze in ruil voor nucleaire ontwapening meer economische welvaart en ontwikkeling tegemoet zouden kunnen zien, wil er bij Kim en zijn adviseurs niet in.

Wel weten ze soms economische en voedselhulp los te krijgen door zich tijdelijk toeschietelijker op te stellen. Maar het zogeheten zeslandenoverleg, waarbij China, de VS, Rusland, Zuid-Korea en Japan met Noord-Korea onderhandelden over nucleaire ontwapening in ruil voor economische hulp ligt al sinds 2008 stil, toen Noord-Korea boos de besprekingen verliet. Het land werd bestraft met sancties maar daar trok het zich weinig van aan. Na de nieuwe kernproef van woensdag rekent bijna niemand meer serieus op Noord-Koreaanse ontwapening.