IS richt aanval nu op Libische oliebronnen

Met het verwoesten van olie-installaties in Libië probeert IS niet alleen de twee Libische regeringen te ondermijnen, maar ook het Westen.

Brandweermannen proberen een brand in een olieopslagtanker in de haven van Es Sider in Ras Lanuf te blussen. Foto Reuters/Stringers

Strijders van de terreurgroep Islamitische Staat (IS) hebben een aanval gelanceerd op de belangrijke olie-installaties bij Es Sider en Ras Lanuf in het noorden van Libië. Bij drie dagen van gevechten zijn negen bewakers gedood en veertig verwond. Vijf opslagtanks, die elk naar schatting 400.000 vaten aan olie bevatten, staan in brand na beschietingen door IS met mortieren en raketten.

Het Nationale Oliebedrijf van Libië deed dinsdag een wanhopige oproep om hulp bij het afslaan van de aanval. „We zijn machteloos en niet in staat iets te doen tegen deze moedwillige vernietiging van de olie-installaties bij Es Sider en Ras Lanuf”, schreef het bedrijf in een verklaring op zijn website met de titel ‘Roep om Hulp’.

Klik of tap op de rood-witte bollen voor meer informatie:

Het bedrijf riep de internationaal erkende regering in Tobruk op om zijn „verantwoordelijkheid” te nemen en de bewakers te steunen met wapens, munitie en materieel.

„Als IS de controle over de terminals en olievelden rond Es Sider overneemt, dan kan dat de fundamenten van de Libische staat grotendeels verlammen.”

Es Sider en Ras Lanuf zijn de grootste oliehavens van Libië, die samen meer dan 500.000 vaten olie kunnen verwerken. Wegens gevechten tussen milities zijn de havens sinds december 2014 gesloten. Maar ze zijn nog altijd belangrijk vanwege hun cruciale opslagcapaciteiten.

Olie is van oudsher de kurk waar de Libische economie op drijft. Voor de opstand tegen dictator Moammar Gaddafi kwam 96 procent van de overheidsinkomsten uit olie. Begin 2011 exporteerde Libië nog 1,6 miljoen vaten per dag, nu is dat nog maar eenvierde daarvan. Zwaarbewapende milities hebben de controle overgenomen over de olievelden, pijpleidingen en exportterminals.

Aanvankelijk probeerden de milities de centrale regering af te persen door te dreigen de olieproductie stil te leggen. Maar sinds Libië is verdeeld in twee rivaliserende regeringen, met ieder een eigen militieleger, vechten beide partijen om de olie-inkomsten: als jij mijn olieveld verovert, dan blokkeer ik jouw pijpleiding. Door de gekelderde olieproductie en de lage prijs dreigen de regeringen zonder geld te komen zitten. Volgens de Economist Intelligence Unit zal de Libische economie dit jaar met 8 procent krimpen.

De gevolgen kunnen groot zijn. De Libische centrale bank, de enige nog functionerende staatsinstelling van het land, verdeelt de olieopbrengsten namelijk netjes over de strijdende partijen. De meeste milities staan op de loonlijst van de overheid, net als 70 tot 80 procent van de bevolking. Wat gebeurt er als deze geldstroom opdroogt?

Vorig jaar heeft IS het machtsvacuüm aangegrepen om voet aan de grond te krijgen in Libië. De groep, die daar 2.000 tot 3.000 strijders telt, heeft macht gegrepen in Sirte en rukt op richting de oostelijke stad Benghazi. De Franse minister van Defensie waarschuwde in december dat IS probeert de controle te krijgen over de olie-installaties in Libië.

Dat is tot nu toe niet gelukt. De groep voerde in oktober ook al een aanval uit op de olieterminal van Es Sider, maar die werd afgeslagen. Ook kleinere olievelden in het midden van het land waren doelwit. In tegenstelling tot de milities vernietigen de extremisten doelbewust de installaties zodat beide regeringen verstoken blijven van oliegeld. De groep ziet beide regeringen immers als ‘niet-islamitisch’, zoals een IS-commandant in Sirte aan de denktank International Crisis Groep uitlegde.

IS hoopt met de verwoesting van de olie-installaties ook het Westen te treffen. In een interview met de terreurglossy Dabiq legde de IS-gezant voor Libië, Abdul Mughirah al-Qahtani, deze strategie uit.

„De Libische hulpbronnen zijn een zorg voor het ongelovige Westen, omdat het al jaren afhankelijk is van Libië met name wat betreft olie en gas. De controle van IS over deze regio zal leiden tot economische problemen, vooral voor Italië en andere Europese landen.”