Strenger wapenbeleid Obama is kwestie van gezond verstand

Minder wapens maken Amerika veiliger. Integendeel, juist goed bewapende burgers kunnen schietincidenten helpen voorkomen. De onmogelijkheid in die tegenstelling verandering te brengen houdt de besluitvorming in het Amerikaanse Congres over vuurwapens al jaren bevroren.

Daarom maakte president Obama deze week gebruik van zijn bevoegdheid om de impasse per decreet te doorbreken. Hij kondigde maatregelen aan om de verkoop van vuurwapens aan strengere regels te binden. De overtuiging dat er iets móet veranderen is ingegeven door de niet aflatende incidenten, zei hij gisteren in een emotionele redevoering, zoals de schietpartij in 2012 in een basisschool in Newtown waarbij 20 jonge kinderen omkwamen. „Elke keer als ik aan die kinderen denk, word ik woedend”, zei Obama.

Dodelijke schietpartijen, op scholen, universiteitscampussen, in bioscopen, winkelcentra, zijn een déjà vu. In Amerika sterven jaarlijks 30.000 mensen door kogels; bij ongelukken, moord of zelfmoord. Schoten zijn er de achtergrondruis van de samenleving. Dat veranderen is de grote taak.

Obama’s maatregelen zijn beperkt. Ze komen neer op versterking van bestaand beleid. Wapenhandelaars moeten beter antecedentenonderzoek doen om te voorkomen dat instabiele of criminele types door de mazen van de wet glippen. En gegevens over deze mensen moeten beter worden gedeeld. Terecht noemde Obama zijn besluiten ‘common sense’, gezond verstand. Er is meer dan voldoende statistiek die hem gelijk geeft.

Zo denkt niet iedereen er over. Rechtse politici, onder wie de meeste kandidaten voor de Republikeinse presidentsnominatie, veroordeelden de maatregelen schril. Obama zou zich als gedragen als een „dictator”, die burgers hun grondwettelijke rechten afpakt. Daarvan is echter geen sprake. Obama blijft binnen de constitutie.

Sommige veranderingen, waaronder het homohuwelijk, accepteert Amerika sluipenderwijs. Of dit bij de wapenwetgeving gebeurt is zeer de vraag. Een diepe kloof doorsnijdt niet alleen de politiek, maar ook de samenleving.

Op de dag dat Obama zich uitsprak nam Texas een wet aan die het zichtbaar dragen van een wapen, ook in klasklokalen toestaat. „Minder wapens? Kom ze maar halen!”, twitterde de gouverneur, Greg Abbott. Andere Republikeinse staten namen soortgelijke maatregelen.

Hier weerspiegelt zich de polarisatie tussen overheid en burgers die zich bedreigd voelen in hun vrijheid. Het is geen toeval dat de anti-politicus Donald Trump het idool is van de zwaarbewapende Bundy-clan, een ‘boerenmilitie’ die in Oregon federale grond bezet houdt. Trump heeft aangekondigd Obama’s decreet prompt ongedaan te maken als hij het Witte Huis betrekt. In ieder geval heeft de president het wapendebat vlak voor de verkiezingen hoog op de politieke agenda gezet.