Nederlandse reacties op overlijden Pierre Boulez

Reinbert de Leeuw, Erik Bosgraaf, Michel van der Aa en Robin de Raaff reageren op het overlijden van componist en dirigent Pierre Boulez (1925-2016).

Pierre Boulez

Reinbert de Leeuw, dirigent, pianist en componist:

“Boulez was de laatste van een grote generatie die richting gaf aan het muziekleven. Hij was een scherpe intellectueel, dat vonden veel mensen intimiderend, ik ook. Met zijn geloof in muzikale wetmatigheden heeft hij veel componisten geïnspireerd, maar dat leidde vaak tot hermetische muziek. Boulez steeg daar zelf bovenuit. Ik had aarzelingen bij zijn dwingende vooruitgangsgeloof. Muziek die niet in lijn was met door hem voorgeschreven vernieuwing, deed niet ter zake – je werd bijna gedwongen Sjostakovitsj en Britten niet goed te vinden, terwijl ik dat wel uitstekende componisten vind. Tegelijkertijd vond ik het een ontzettend aardige, milde, behulpzame en ook hartelijke man. Pli selon pli vind ik een absoluut meesterwerk.”

Lees ook:Necrologie Pierre Boulez: Hij wilde altijd radicaal het nieuwe

Erik Bosgraaf, blokfluitist:

“Het beeld dat Pierre Boulez een soort Al-Qaeda-strijder van het serialisme was, klopt niet. Dat strenge serialisme heeft een maand geduurd, zei hij, toen had iedereen er wel genoeg van. Toen ik met hem mocht werken, kreeg ik niet de indruk dat hij een felle man was. Hij was mild, aardig – een soort opa. In 2011 wilde ik een blokfluitbewerking maken van zijn Dialogue de l’ombre double. Hij luisterde aandachtig en gaf goede adviezen. Ik heb hem gevraagd op een papiertje te schrijven dat hij echt toestemming gaf voor de bewerking, bang dat niemand me zou geloven. Ik heb hem daarna ook weleens vervloekt: zo veel moeilijke noten! Ik vind zijn werk echt Frans. Het is filigraanwerk vol joie de vivre, versieringen en details.”

Michel van der Aa, componist:

“Toen ik studeerde, in de jaren negentig, was Boulez een soort onbereikbare godheid. Wat mij aan hem boeit, is dat zijn eigen muziek niet in overeenstemming lijkt met zijn persoonlijkheid, hij was de angry young man die iedereen aanviel. Zijn muziek vind ik juist heel poëtisch en kwetsbaar. Dat heeft te maken met zijn orkestraties, waarin hij steeds verschiet van kleur, en de dichtheid van gebeurtenissen. Zijn werk is ontzettend lastig om te spelen, als het in één partij misgaat, zakt een heel stuk in elkaar. Ik bewonder zijn kleine oeuvre, waaraan hij bleef schaven, ik bewonder hem zelfs om al die uitspraken waarmee hij verdeeldheid zaaide, die theatrale houding als provocateur. Wie zorgt er nu nog voor discussie? De muziekwereld is heel braaf geworden.”

Robin de Raaff, componist:

“Met Pierre Boulez overlijdt de laatste modernist van de vier grote pioniers van zijn generatie, zijnde Berio, Stockhausen, Ligeti en hijzelf. Boulez was van deze vier de meest compromisloze purist. Hij wilde een tabula rasa forceren. Traditionele harmonische, ritmische, en melodische structuren moesten plaats maken voor een geheel nieuwe manier van denken over de tijd en het ordenen er van. Met een maximale reductie van compositorische middelen het uiterste weten te halen uit je materiaal, wat bij Boulez nooit resulteerde in fantasieloze steriele werken, maar juist het omgekeerde. Zijn sprankelende klankpracht kon tot waarlijk betoverende momenten leiden.Zijn grootste meesterwerk ‘Rituel’, waarin structuur, materiaal en idee waarlijk een zijn.”