Dit is hoe zelfrijdende auto's mobiliteit totaal kunnen veranderen

Autoreus GM en taxi-app Lyft gaan zelfrijdende taxi’s ontwikkelen. Dat kan auto-gebruik flink veranderen.

Autofabrikant GM steekt een half miljard dollar in de taxi-app Lyft, die zijn chauffeurs laat rondrijden met roze snorren op de motorkap, ter herkenning. Foto Lucy Nicholson/REUTERS

Autoconcern GM en taxi-app Lyft zien een toekomst voor zich vol zelfrijdende taxi’s die van de ene naar de andere passagier hoppen. De Amerikaanse bedrijven kondigden maandag samenwerking aan ter waarde van een half miljard dollar (ongeveer 460 miljoen euro) om die te ontwikkelen.

Bij de enorme technologie-investeringen van de laatste tijd is altijd de nuance te maken dat de rentes historisch laag zijn en geld dus erg goedkoop is en dat bedrijven het bovendien érgens in moeten stoppen. Maar in het geval van GM en Lyft past de investering goed in een trend: techbedrijven en autofabrikanten steken de laatste maanden vele miljarden in zelfrijdende auto’s.

Uber, Toyota, Volvo, BMW, Apple, Tesla, Google, iedereen doet mee aan de wedloop. De technologie is nog verre van af, en goede wetgeving is er voorlopig ook niet. Maar steeds meer fabrikanten durven te voorspellen dat auto’s zichzelf binnen een jaar of vijf zonder bestuurder kunnen voortbewegen in de meeste verkeerssituaties.

De combinatie van zelfrijdende auto’s met taxi-apps als Lyft en Uber is vooral interessant omdat die laat zien hoe zelfrijdende auto’s ervoor zorgen dat nieuwe manieren van mobiliteit mogelijk worden. Als auto’s zichzelf van de ene naar de andere passagier kunnen rijden, wordt autodelen bijvoorbeeld ineens veel aantrekkelijker. Dat kan personenvervoer flink veranderen. Autodelen is nu nog een marginaal verschijnsel: uit cijfers van het Kennisplatform Verkeer en Vervoer bleek in oktober dat Nederland 14.352 deelauto’s voor particulieren telt. Dat aantal steeg het afgelopen jaar weliswaar met 28 procent, maar is minder dan 0,2 procent van het totale aantal personenauto’s in Nederland.

Zelfrijdende auto’s zullen sowieso extra aantrekkelijk zijn om te delen in plaats van zelf te bezitten, denkt hoogleraar economie Koen Frenken, die aan de Universiteit Utrecht veel onderzoek doet naar autodelen.

Zelfrijdende auto’s zullen waarschijnlijk duur zijn in aanschaf, maar goedkoop in gebruik, ook omdat het vaak elektrische auto’s zullen zijn.

Dan loont het sneller om de aanschaf te delen, of uit te besteden aan een bedrijf en per kilometer af te rekenen. „Mobiliteit wordt zo een dienst in plaats van een product.”

Wat zijn daarvan de gevolgen? Of autodelen goed is voor het milieu, moet nog blijken. „Uit recente cijfers blijkt dat als 10 mensen een auto delen, er ongeveer 3 auto’s minder nodig zijn”, zegt Frenken. „Ook neemt het gemiddeld aantal gereden kilometers wat af doordat mensen per ritje de afweging maken.” Gevolg: minder uitstoot en minder openbare ruimte die wordt bezet door auto’s.

Maar als deelauto’s zichzelf gaan rondrijden, komt er ook veel nieuwe vraag naar ritjes. Denk aan dronken mensen, kinderen of gehandicapten die ineens zelf de weg op kunnen. „Ook zijn er planologen die denken dat zelfrijdende auto’s ervoor gaan zorgen dat mensen verder van hun werk gaan wonen als je de tijd in de auto nuttiger kan besteden”, zegt Frenken. Als mensen kunnen werken tijdens het rijden kan dat op termijn juist zorgen voor extra kilometers.

Onrendabele buslijnen

In een afgelopen oktober gepubliceerd rapport voorspelde het Kennisinstituut Mobiliteit van het ministerie van Infrastructuur en Milieu dat zelfrijdende deeltaxi’s op termijn mogelijk zelfs het openbaar vervoer deels kunnen vervangen. De kilometerprijs in een zelfrijdende elektrische taxi kan per passagier fors lager liggen dan de kosten voor het in stand houden van onrendabele buslijnen, becijferde de Technische Universiteit Eindhoven onlangs.

Zo zou zelfrijdend verkeer zich kunnen voortbewegen:

Ook voor de auto-industrie kunnen zelfrijdende auto’s veel overhoop halen. Als je verdient aan het verkopen van zoveel mogelijk auto’s is het ongunstig dat er straks misschien veel minder nodig zijn. Maar vrijwel alle grote fabrikanten lijken zich te realiseren dat als zijzelf niet vooroplopen, ze dan sowieso verliezen van technologiebedrijven. Die zelfrijdende auto komt er toch wel en dan kun je beter je eigen logo op die zelfrijdende taxi’s hebben dan die van Google of Apple.