Hoe is het met Charlie Hebdo een jaar na de aanslag?

'Charlie Hebdo is dood’ riepen de terroristen na de aanslag op 7 januari 2015. Ze kregen ongelijk.

De leus "Je suis Charlie" werd wereldwijd overgenomen na de bloedige aanslagen op de redactie van het satirische weekblad. Foto Vincent Kessler/Reuters

Een jaar na de aanslag kunnen we vaststellen dat het satirische blad Charlie Hebdo niet dood is. Het leeft. Charlie is sterker dan ooit. Én het is ernstig verzwakt. Bovendien hervindt en vernieuwt het zich.

1. Charlie is sterker dan ooit

 

Vlak voor de aanslag in 2015 was Charlie Hebdo bijna bankroet, en worstelde met een krimpende oplage van rond de 30.000 exemplaren. Het weekblad was op sterven na dood. De aanslag, die als aanslag op het vrije woord werd gezien en waarvan Charlie het symbool werd, zorgde voor massale belangstelling. Het eerste nummer van na de aanslag haalde een in Frankrijk nooit vertoonde oplage van 7 miljoen exemplaren. Het herdenkingsnummer van nu heeft een oplage van zo’n 1 miljoen. Buiten de herdenkingsnummers om, is Charlie Hebdo tegenwoordig, anders dan voorheen, gewoon wekelijks ook in Nederland en andere landen op veel plekken te koop. Doordeweeks verkoopt het blad volgens persbureau AFP zo’n 100.000 exemplaren in de losse verkoop, waarvan 10.000 buiten Frankrijk. Daarbij komen nog eens zo’n 183.000 abonnementen. Dat betekent dat de oplage na de aanslag bijna tien maal zo groot is geworden. Na de aanslagen ontving het blad veel financiële steun, in totaal zo’n 30 miljoen euro. Daarover is intern bij het blad wel gedoe ontstaan, maar zo rijk was het blad nog nooit.

2. Charlie is ernstig verzwakt

Bij de aanslag op 7 januari op Charlie vielen twaalf doden, onder wie de beste tekenaars zoals Charb, Cabu, Wolinski en Tignous (van wie allemaal werk in het herdenkingsnummer staat). Een enorme aderlating, en er is meer. De talentvolle tekenaar Luz, die de cover van het nummer van na de aanslag nog tekende (Mohammed die zei: Alles is vergeven) is een paar maanden na de aanslag uit Charlie gestapt. Hij kon het niet meer opbrengen. 

Duizenden mensen gaan de straat op na de aanslag op Charlie Hebdo. Hier een beeltenis van wijlen hoofdredacteur Charb. Foto Reuters

3. Charlie vernieuwt zich

De nieuwe Charlie-hoofdredacteur, Riss, gewond bij de aanslag, heeft de koers van het blad wat verlegd. Ze waren moe van Mohammed, zei hij. Het blad richt de satire nu met genadeloze teksten en spotprenten weer meer op (Franse) politieke en religieuze hypocrisie en op racisme in het algemeen. Zoals kregen de aanpak van het vluchtelingendrama, de rechtse en linkse politici en de kerk er in het afgelopen jaar week na week weer flink van langs. Natuurlijk worden er ook nog islamitische extremisten belachelijk gemaakt, maar vaak in kleinere cartoons. Er zijn nieuwe tekenaars, die langzaam schwung krijgen. Zo is Charlie Hebdo zich aan het heruitvinden als scherp, onafhankelijk seculier blad dat god en gezag tart in de beste Franse traditie: ni dieu, ni maître.

Lees ook: Held tegen wil en dank