Buurmeisje als ideale actie- heldin

Ze weigert de ster te spelen. Eet, kijkt tv, stuurt seks-selfies aan haar vriendje. In ‘Joy’ is ze weer zo’n tikje ordinaire blondine, gewiekst en vol overlevingsdrift.

Jennifer Lawrence vindt als Joy Mangano inJoy een dweilmop uit en wordt koningin van de teleshopping, ondanks haar disfunctionele familie.

Zou regisseur David. O Russell stiekem een beetje verliefd zijn op Jennifer Lawrence? Wie is er niet verliefd op JLaw, zoals ze door haar fans liefkozend wordt genoemd? Welke actrice kan bij de Oscars zo aanbiddelijk over haar jurk struikelen én een geloofwaardige actieheldin zijn?

Recensie: Joy met Jennifer Lawrence is een soort Assepoester in overdrive

Of eigenlijk twee, want we kennen deze franchiseprinses niet alleen als de stuurse Katniss Everdeen, de Jeanne d’Arc van de dystopische filmserie The Hunger Games, maar natuurlijk ook als de blauw-geschubde mutant Mystique uit de X-Men-reeks. JLaw heeft de actieheldin definitief in de mainstream gebracht.

De man die haar echter tot zijn muze maakte en een Oscar bezorgde was David O. Russell. Hij castte haar in drie achtereenvolgende films: de bipolaire romantische komedie Silver Linings Playbook (2012, Oscar beste vrouwelijke hoofdrol), de geschifte oplichterskomedie American Hustle (2013, Oscarnominatie beste vrouwelijke bijrol) en nu dan de eclectische filmbiografie Joy , waarin ze godbetert een uitvinder van dweilmoppen uit upstate New York speelt.

Zweetplekken onder de oksels

Russell ziet in Lawrence geen ongenaakbare heldin, maar een meisje van de straat met zweetplekken onder haar oksels, een representant van de gewone Amerikaanse middenklasse die zo onder druk staat. Hij durft haar te vragen haar haren net ietsje te blond te verven, zodat ze beter kleuren bij het hartje van goud van haar personages. Geestige, gewiekste wijven, vol overlevingsdrang en zonder blad voor de mond. Misschien niet echt vrouwen om je direct mee te identificeren, maar wel meiden om je uiteindelijk in te herkennen. Van superheldenkrachten kun je alleen dromen, maar dat zo’n zelf geknutselde uitvinding een bestseller wordt, dat ligt misschien meer binnen handbereik.

Jennifer Lawrence is een mix van Doris Day, Jennifer Aniston en Cameron Diaz, andere praktische, ongekunstelde blondines die haar voorgingen. De op 15 augustus 1990 in Louisville, Kentucky geboren actrice ziet er niet alleen uit zoals het ideale buurmeisje, ze gedraagt zich ook nog eens zo: spontaan en ongeremd. Ze eet (liever pizza of kipnuggets dan liflafjes), kijkt tv en stuurt seks-selfies naar haar vriendje. Toen die door roddelblogger Perez Hilton op zijn site werden gezet, reageerde ze zoals we allemaal zouden reageren: boos, verdrietig, maar niet defensief. Ze had destijds een volkomen normale relatie, voerde ze aan. En wat wil je als vrouw, dat je man als je van huis bent naar porno kijkt of naar plaatjes van jou?

Oh My God-momentje

Hoe verfrissend was het toen ze na de Oscar voor Silver Linings Playbook tijdens een tv-interviewtje beslopen werd door Jack Nicholson en volkomen starstruck en overdonderd een Oh My God-momentje had. Anders dan leeftijdsgenote en mede-filmicoon Kristen Stewart, die altijd kijkt alsof ze net haar laatste oortje heeft versnoept, gedraagt Lawrence zich als iemand met wie je op zaterdagavond en een fles wijn best een feestje zou kunnen bouwen. Al moet je dan weer oppassen dat ze niet je veranda onderkotst, zoals ze naar eigen zeggen onlangs op een feestje bij Madonna deed. Dat ze op vakantie gaat met de vuilbekkende comédienne Amy Schumer past in dat beeld.

In een filmindustrie waarin elke ster door een legertje persoonlijke assistenten, stylisten en imagodeskundigen op de hielen wordt gezeten, en elk interview een verlengstuk van een marketingstrategie is, voelt JLaw als een verademing. Ze is ongecensureerd, maar niet zelfdestructief, zoals Britney Spears of Lindsay Lohan. Ze groeit op voor het oog van de camera en maakt er geen geheim van dat ze als actrice van de straat werd geplukt, haar middelbare school niet afmaakte (met The Burning Plain won ze als 18-jarige al een prijs in Venetië), en nu de schade inhaalt door op de set dikke pillen wereldliteratuur te verstouwen.

Salariskloof

Ze komt met alles weg omdat ze jong is en ongekunsteld. Maar hoe lang blijf je werkelijk onbevangen in Hollywood, en wanneer wordt dat een act? Toen Lawrence eind 2015 op de blog van schrijfster Lena Dunham een stuk plaatste over de salariskloof tussen mannelijke en vrouwelijke Hollywoodsterren, kreeg ze voor het eerst ook kritiek. Ze zou een verwend nest zijn, al was dat voor haar juist bewijs dat ze een punt had. Een vrouw die voor zichzelf opkomt is meteen een haaibaai, riposteerde ze. Zoiets zou niet zo snel over een man worden gezegd. Maar het blijft wrang, klagen dat je maar 10 miljoen dollar verdient in plaats van 12.

Over serieuze aandacht heeft Lawrence niet te klagen nu ze de meisjes- en fantasyrollen langzamerhand ontgroeit. Tegenwoordig trekt ze daarbij zelf aan de touwtjes, niet bang om voor assertief te worden uitgemaakt. Ze stapte uit een project met Richard Linklater (Boyhood) voor een film met Darren Aronofsky (Black Swan) en werd door Steven Spielberg gecast als oorlogsfotografe Lynsey Addario – zijn eerste film met een vrouwelijke hoofdpersoon sinds The Color Purple (1985). Als Jennifer Lawrence maar lang genoeg over de zoom van haar Dior-jurken blijft struikelen, verandert er straks misschien nog iets in Hollywood.