‘Amsterdam loopt achter bij opvang statushouders’

Volgens de burgemeester van Amsterdam vergt de opvang van vluchtelingen meer regie. Niet nodig, zegt de voorzitter van het provinciale overleg.

Een eerlijker verdeling van de lasten van de vluchtelingenopvang. Dat is waar de Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan in zijn nieuwjaarstoespraak voor pleitte. Geen grote locaties op een relatief beperkt aantal plekken, maar vele kleintjes, overal in het land. „Voor dit alles is een stevige nationale aanpak nodig”, zei hij.

Dinsdag bepleitte de fractie van de ChristenUnie iets soortgelijks. Fractiespecialist Joel Voordewind zei dat gemeenten die blijven weigeren vluchtelingen op te nemen, desnoods daartoe gedwongen moeten worden. „Gemeenten mogen niet hun verantwoordelijkheid afschuiven op andere gemeenten”, zei hij tegen nieuwssite nu.nl

Is Nederland rijp aan het worden voor een nieuwe, nationale aanpak die de nog steeds haperende opvangmachine moet versnellen? Niet echt. De weerstand is – ondanks alle problemen bij de opvang – nog steeds groot, zo blijkt uit de meeste reacties. D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma zei over de wens tot strakkere, nationale regie: „Als er iets funest is voor het draagvlak is het dat wel.” PvdA, CDA en VVD zijn dezelfde mening toegedaan.

Op 27 november 2015, sloten Rijk, provincies en gemeenten een zogeheten bestuursakkoord voor de versnelde opname van vluchtelingen. „Daar zit juist al veel regie in”, legt Ank Bijleveld-Schouten (CDA) uit. De commissaris van de Koning van de provincie Overijssel was er als kersverse voorzitter van de belangenorganisatie van de provincies (IPO) bij betrokken. „Zullen we dat akkoord eerst een kans geven?”

De regie in het akkoord blijkt een heel Hollands karakter te hebben. Overleg staat centraal, niet dwang. Op zowel landelijk als regionaal niveau spreken betrokkenen van alle mogelijke bestuurslagen elkaar elke twee á drie weken aan ‘regietafels’ . Vaak gaat het daarbij om overleg van bestuurders via skype, mail of telefoon over de vraag wat gemeenten aan opvang kunnen bieden. Als dat niet genoeg is, kan het provinciaal bestuur een onwillige gemeente tot opvang van vluchtelingen dwingen, vertelt Bijleveld. „Maar dat is echt de allerlaatste optie, die we liever niet gebruiken.”

Biedt dit akkoord een oplossing voor problemen zoals in Geldermalsen? Daar moest het gemeentebestuur onlangs een voorstel voor een AZC van 1.500 vluchtelingen van tafel halen na rellen.

„Nee, dat niet, want daarvoor bleek het draagvlak voor het voorstel te klein bij de bevolking. Terwijl die lokale steun essentieel is voor succesvolle opvang.”

Waarvoor zijn die ‘tafels' dan wel een oplossing?

„Voor situaties als in het Drentse dorp Oranje. Daar werkten overheden in oktober langs elkaar heen, waardoor er veel ophef ontstond over de opvang van 700 extra vluchtelingen. Kern van het bestuursakkoord is dat het overleg gestroomlijnd wordt, en Rijk, provincies en gemeenten er samen de schouders onder zetten. Dan overval je elkaar niet meer met verrassingen zoals in Oranje.”

Gisteren bleek uit cijfers dat gemeenten nog steeds veel te weinig asielzoekers met verblijfsvergunning (statushouders) opvangen. Ook bestaat er nog crisisnoodopvang. Er was afgesproken die per 31 december te beëindigen.

„Dat is waar, dat zijn nog steeds knelpunten. Tegelijkertijd worden gemeenten steeds creatiever om allerlei soorten leegstaande gebouwen om te zetten in geschikte woningen voor statushouders. En verder vertelde het COA ons dat de crisisnoodopvang vanaf volgende week hoogstwaarschijnlijk niet meer nodig is.”

Doet Amsterdam, waar een pleidooi klonk voor een eerlijker verdeling, zelf eigenlijk genoeg aan de opvang van vluchtelingen?

„De gemeente loopt achter bij het opvangen van statushouders. De enige regio die hierbij op schema ligt, is de provincie Overijssel. Verder vangt Amsterdam maar 1.500 vluchtelingen op, terwijl hier in Overijssel een relatief kleine gemeente als Raalte er ook al 500 tot 1.000 opvangt. Amsterdam is een grote stad en zou dus, naar rato, meer kunnen doen. Wel ben ik het met burgemeester Van der Laan eens dat die opvang kleinschaliger moet kunnen.”

    • Kees Versteegh