Obama verscherpt regels voor vuurwapenbezit

De maatregelen die president Obama maandag aankondigde om het bezit van vuurwapens te reguleren stellen weinig voor. Maar ze gaan de Republikeinen nog veel te ver.

Obama kwam in de Oval Office samen met minister van Justitie Loretta Lynch om maatregelen tegen vuurwapengeweld te bespreken. Foto Kevin Lamarque / Reuters

Met het Congres lukte het niet, dus handelt Barack Obama op eigen houtje. De Amerikaanse president kondigde maandag een serie maatregelen aan om het vuurwapenbezit beter te reguleren. Hij doet dat met een paardenmiddel: hij gebruikt ‘executive action’, en handelt dus buiten het Congres om. Alleen in hoge uitzonderingen maakt een president gebruik van deze bevoegdheid.

De maatregelen gaan niet zo ver als veel voorstanders van vuurwapenbeheersing hoopten. Obama wil vooral bestaande wetten beter handhaven. Daarom stelt hij meer ambtenaren aan om antecedentenonderzoek te doen. Het wordt moeilijker vuurwapens te verkopen zonder vergunning. En er komt meer aandacht voor de psychische gesteldheid van kopers. Ook wil Obama mazen in de wet dichten. Zo hoefden mensen die een wapen via hun werkgever kopen, nooit aan enig onderzoek mee te werken. Dat gaat veranderen.

Twitter avatar WhiteHouse The White House BREAKING: @POTUS is taking new commonsense steps to help #StopGunViolencehttps://t.co/tzn3mMYopc https://t.co/oUwpNeVRNk

Normaal debat

„We moeten voorkomen dat vuurwapens in de handen van de verkeerde mensen vallen”, zei Obama gisteren. Hij verwierp het argument van critici – vrijwel alle Republikeinse presidentskandidaten bijvoorbeeld – dat zijn maatregelen in strijd zijn met het Tweede Amendement van de Grondwet, dat over het recht op vuurwapenbezit gaat.

De maatregelen zijn zowel praktisch als symbolisch van aard. Hoewel naar iedere koper van vuurwapens in Amerika onderzoek gedaan moet worden, ontspringen miljoenen kopers de dans. Dat komt door talloze uitzonderingen in de wet. Dat wil Obama veranderen. Maar hij wil ook iets anders, dat nog meer telt voor hem: hij wil het debat over vuurwapenbezit normaliseren. Er moet vaker, en minder ideologisch beladen over het onderwerp gepraat worden, vindt hij.

Daarom begint Obama de komende dagen een langdurige campagne. Vandaag spreekt hij de Amerikaanse bevolking toe. Donderdag laat hij zich op een universiteit een uur interviewen door CNN-presentator Anderson Cooper. Volgende week zal hij er uitgebreid bij stilstaan in de State of the Union, zijn (laatste) jaarlijkse toespraak voor het Congres.

Grootste smet

Handelen per decreet lijkt soms machtiger dan het in werkelijkheid is – nog een reden waarom Obama bescheiden doelen stelde. Zo kondigde Obama in 2014 aan dat hij op eigen houtje het migratiestelsel zou hervormen, maar dat is door tegenwerking van lagere rechters nooit gelukt. Dat heeft hem voorzichtig gemaakt.

Obama probeerde de afgelopen jaren meerdere keren de verkoop van zware vuurwapens aan banden te leggen. Dat lukte nooit, met name door de dominantie van de Republikeinen in het Congres. Hij beschouwt dit als een van de grootste smetten op zijn presidentschap. Grote schietpartijen, zoals onlangs de veertien doden bij de aanslag in San Bernardino, hebben hem overtuigd van de noodzaak van actie. Hij hekelde afgelopen najaar de stilstand in Washington.

„Wij zijn collectief aansprakelijk voor de families die geliefden hebben verloren, omdat wij niet handelden.”