Nieuw veiliger poliovaccin op komst

Een nieuw poliovaccin muteert niet meer terug naar een ziekmakend virus: een belangrijke stap naar de uitroeiing van polio.

Een nieuw ‘designer’-vaccin tegen polio beschermt uitstekend tegen de verlammende virusziekte. Het is hoogstwaarschijnlijk ook veel veiliger dan het gebruikelijke orale vaccin. Dat schreven Britse virologen van het National Institute for Biological Standards and Control op oudjaarsdag in het blad PLOS Pathogens.

De Britten onder leiding van Philip Minor veranderden de genetische structuur van het poliovirus op specifieke plaatsen, waardoor het niet langer in staat was zich te verspreiden. De mutaties zitten in een gen dat betrokken is bij de aanmaak van eiwitten.

Ook de verzwakte virussen die gebruikt worden voor het orale poliovaccin, het zogeheten Sabinvaccin, hebben een mutatie in dit gen. Maar die kunnen echter in zeldzame gevallen ongedaan worden gemaakt, doordat het levende vaccin soms terugmuteert. Dat gebeurt met het orale vaccinnaar schatting bij een op de 2,5 miljoen gevaccineerden. In Nederland wordt overigens nog een ander vaccin gebruikt: het Salkvaccin, dat gespoten wordt.

De mutaties in het Britse vaccin zijn zo ontworpen dat ze niet makkelijk terugveranderen. De onderzoekers kweekten hun vaccinvirusstammen in cellen diverse generaties door, zonder dat de aangebrachte veranderingen verdwenen. In apenproeven bleek het designervaccin een even sterke afweer tegen het poliovirus op te roepen als het traditionele geïnactiveerde poliovaccin.

Op dit moment komt polio alleen nog voor in Pakistan en Afghanistan. De bedoeling is om die laatste haarden in de komende jaren ook uit te roeien. Als dat gebeurd is, is het tijd voor een vaccin dat niet het risico geeft (hoe klein ook) dat er nieuwe poliobesmettingen ontstaan door mutaties van het in het vaccin gebruikte virus. Daarmee zou de productie van poliovaccin veiliger worden, want dan zouden fabrikanten niet langer hoeven werken met potentieel gevaarlijke virusstammen, die bij ontsnapping een nieuwe epidemie in gang zouden kunnen zetten.

Het bedrijf Intravacc in Bilthoven heeft ook een geïnactiveerd poliovaccin ontwikkeld dat klaar is voor grootschalige productie. Het nieuwe Britse poliovaccin moet nog in mensen getest worden.