Column

Nieuw soort café

Een van de interessantste nieuwigheden van 2016 dreigt nota bene uit Rusland te komen, geen land dat bekendstaat om zijn nieuwigheden, even afgezien van de Revolutie van 1917. Het betreft een nieuw soort café, een zogeheten betaal-per-minuutcafé, dat in Rusland een groot succes is en inmiddels ook al in Parijs, Brussel, Manchester en Liverpool ingang heeft gevonden. Tom Vennink, correspondent van de Volkskrant in Moskou, schreef er onlangs over.

In zo’n café hoef je geen consumpties af te rekenen, maar wel de tijd die je er hebt doorgebracht. De Russische keten Ziferblat is er vier jaar geleden met groot succes mee begonnen: er zijn daar nu al zo’n 200 van dit soort cafés. Ziferblat zou ook plannen hebben voor Nederland, te beginnen met Groningen.

Vennink beschrijft hoe hij bij de ingang een wekkerklok krijgt overhandigd waarna hij zelf koffie, thee en allerlei koekjes mag pakken – alles gratis. Die wekkerklok is in feite je rekening: drie roebel (4 eurocent) per minuut, dus 2,40 euro voor het eerste uur, daarna wordt het goedkoper en na vier uur is het gratis.

Eureka horeca!

Wat mij betreft mogen ze er al morgen in Nederland mee beginnen. Niet vanwege die gratis koekjes, moet ik er haastig aan toevoegen, want zo gierig ben ik nu ook weer niet, maar om een heel andere reden.

We kennen allemaal de volgende situatie in Nederlandse – en ook veel buitenlandse – cafés en restaurants. Je hebt nauwelijks je jas uitgedaan en plaatsgenomen of een lid van het bedienend personeel komt toegesneld met de vraag: „Wat wilt u drinken?” Je was gekomen voor een lunch, maar tijd om de menukaart eerst even te bekijken, is er niet: dat drankje gaat voor. De serveerster heeft het genoteerd en is al weggesneld – die lunch neemt ze straks wel op.

De koffie staat binnen drie minuten voor je neus, de lunch volgt een half uurtje later. „Wilt u er nog wat bij drinken?”, vraagt ze dan weer. Wie het tweede drankje vervolgens te schielijk opdrinkt, wordt korte tijd later wreed gestraft met de vraag: „Had u nog iets willen drinken?” Je kunt natuurlijk weigeren, maar er blijft dan altijd enig schuldbesef in je ziel nasmeulen en bovendien voel je je vanaf dat moment een verderfelijke parasiet, die onder de ogen van het argwanende personeel een toch al noodlijdend horecabedrijf uitvreet. Dus reageer je met een gelaten: „Nee, brengt u maar de rekening.”

Al jarenlang vraag ik me af: wat hebben ze in de horeca eigenlijk liever: een lege zaak omdat iedereen ’m noodgedwongen snel gesmeerd is, of een volle zaak met gezellig pratende en lachende mensen, die misschien soms wat lang over een paar consumpties doen, maar wel de reuring teweegbrengen die weer nieuwe klanten aantrekt?

Bij Ziferblat moeten ze dit onbehagen bij de bezoeker uit eigen ervaring feilloos hebben nagevoeld. Hun oplossing is ingenieus: behandel de bezoeker als iemand die tijdelijk een dak boven zijn hoofd zoekt en laat hem dáárvoor betalen.

Zullen er gasten misbruik van dit concept maken door zich (en hun zakken) vol te proppen met al die gratis consumpties, of door hun wekkerklok stiekem te ontregelen? Die zullen er altijd zijn, maar als ze in Rusland kennelijk in de minderheid zijn, moet het bij ons toch ook kunnen lukken?

Nu nog een aardige naam voor dit type café. Klokhuis?