Beurscrash in China maakt beleggers nerveus

De Chinese beurscrises van 2015 werkten door in de grote koersval van maandag. Over het economische beleid in Beijing bestaat veel twijfel.

De index van de beurs in Shanghai verloor maandag 6,7 procent. Foto Andy Wong / AP

Het jaar is nog maar nauwelijks begonnen, maar een van de grote problemen die beleggers hadden aangemerkt voor 2016, zorgt al voor onrust. De aanhoudende zorg over vertraging van de Chinese economische groei, veroorzaakte maandag forse koersdalingen op de beurzen.

De indexen van de beurzen van Shanghai en Shenzhen daalden met 6,7 en 8,2 procent. Dinsdag kwamen daar kleinere verliezen van 0,26 respectievelijk 1,86 procent bovenop. Aziatische, Europese en Amerikaanse beurzen werden maandag meegesleurd door de Chinese, met verliezen tussen de 2 en 4,5 procent. De AEX-index sloot maandag 2,3 procent lager en had daarmee de slechtste jaarstart sinds de oprichting in 1983. Vanochtend bewoog de AEX nauwelijks.

De Chinese groei zal dit jaar 6,8 procent bedragen, zo verwacht de Chinese centrale bank. Dat is maar een kleine vermindering ten opzichte van de geraamde 6,9 procent groei in 2015, maar volgens veel analisten manipuleert China de groeicijfers.

Data die niet van de overheid komen, laten een pessimistischer beeld zien. De inkoopmanagersindex van het weekblad Caixin, de Chinese tegenhanger van het Britse The Economist, zakte in december naar 48,2 procent. Elk getal onder de 50 procent wijst op afnemende economische activiteit. De maakindustrie krimpt al voor de vijfde achtereenvolgende maand.

Voor het eerst trad op deze ‘zwarte maandag’ op de Chinese beurzen een nieuw systeem in werking om de handel tijdelijk stil te leggen als de zogeheten A-aandelen (die zijn genoteerd in de Chinese renminbi) in korte tijd meer dan 7 procent dalen.

In plaats van de voorgeschreven 30 minuten, besloten de Chinese beursautoriteiten de handel de laatste uren van de dag helemaal stil te leggen. De autoriteiten zijn nog maar nauwelijks bekomen van de beurscrises in de zomer van 2015. In juni en juli verloor de beurs van Shanghai 30 procent van zijn waarde.

Beleggers in A-aandelen mochten sindsdien hun aandelenpakketten niet verkopen tot maandag 4 januari 2016. Omdat zij wisten dat het nieuwe ‘remsysteem’ in werking trad, hadden zij grote haast om van hun aandelen af te komen. Die haast werd gevoed door slechte eindejaarsrapporten over dalende export, faillissementen en massaontslagen.

Chinese transitie

China, zo verwachten analisten, zal in hoge mate bepalen hoe goed het dit jaar gaat met de wereldeconomie. Mede vanwege de problemen in dat land stelden instituten als het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de OESO de verwachting van de wereldwijde groei in 2016 onlangs nog naar beneden bij, naar rond de 3 procent. De Chinese groeivertraging raakt de wereldhandel, en daarmee ook de economieën in het Westen.

De vraag is hoe snel China zich zal kunnen omvormen van een exportland met lage lonen naar een relatief welvarende economie die meer draait op binnenlandse consumptie.

De Chinese autoriteiten benadrukken dat de investeringen in nieuwe sectoren als internethandel stijgen. En ook de consumptie neemt toe. Maar het is de vraag of dat voldoende is om de neergang van de maaksector te compenseren. Ook de investeringen in vastgoed zijn teruggevallen.

Onduidelijk is hervormingen die de autoriteiten hebben aangekondigd, van onder meer de financiële sector, de landbouw en de éénkindpolitiek, echt zullen worden doorgezet.

De onzekerheid wordt vergroot door de aarzeling van de regering om de industrie (staal, steenkool, cement) te reorganiseren. In de staal- en steenkolensector zijn alleen al in november en december 250.000 banen verloren gegaan.