Artsen willen een euthanasieverzoek kunnen blijven weigeren

Euthanasie mag nooit 'u vraagt, wij spuiten' worden, zegt de artsenfederatie KNMG.

Een sterkere roep om zelfbeschikking zal er niet voor zorgen dat artsen soepeler omspringen met euthanasieverzoeken. Artsen behouden zich het recht voor een euthanasieverzoek te kunnen weigeren. Dit stelt artsenfederatie KNMG in een reactie op het plan van de Nederlandse Vereniging voor het Vrijwillig Levenseinde (NVVE) om een ‘levenseindepil’ te introduceren, die met toestemming van artsen of apothekers uitgegeven zou kunnen worden.

KNMG-voorzitter Rutger Jan van der Gaag: „De meeste artsen staan open voor euthanasie en willen meedenken met de patiënt. Maar dat mag nooit zo ver gaan dat de wens tot zelfbeschikking leidt tot een verplichting voor de dokter om mee te werken.”

Het standpunt van de artsenfederatie is een belangrijke bijdrage aan de discussie over zelfbeschikking en de invoering van een ‘levenseindepil.’ Deze pil zou mensen die hun leven als voltooid zien, in staat stellen zelf hun einde te regisseren. De NVVE wil met dit plan de keuze voor het tijdstip en het moment van euthanasie primair bij de patiënt leggen, en de arts verlossen van de druk om de doorslaggevende beslissing te nemen over euthanasie. De NVVE wil desondanks dat de pil „geclausuleerd” verstrekt wordt via artsen of apothekers, om misstanden te voorkomen.

Volgens de artsenfederatie is dat in de praktijk onmogelijk. Van der Gaag: „De arts overschrijdt een fundamentele morele en juridische grens: hij beëindigt het leven van de patiënt. Dat kan nooit een verplichting worden. Met artsen als centrale professional wordt het nooit ‘u vraagt, wij spuiten’.”

In de praktijk betekent deze opstelling dat zolang artsen verantwoordelijk zijn voor het uitvoeren van een euthanasieverzoek, de euthanasiepraktijk nauwelijks kan veranderen. Artsen zullen zich gebonden blijven voelen aan hun medisch-ethische normen en de zorgvuldigheidseisen die de euthanasiewet (2002) stelt.

Meer euthanasieverzoeken

In Nederland willen steeds meer mensen euthanasie: vorig jaar waren het er ruim 5.300, een verdubbeling in tien jaar. Uit onderzoek van de artsenfederatie bleek eerder dit jaar dat artsen een „ongewenst grote maatschappelijke druk” ervaren om euthanasie uit te voeren. Veel patiënten begrijpen niet goed waarom hun dokter soms niet meewerkt aan euthanasie. Doktoren komen daardoor soms klem te zitten tussen de roep van de patiënt en zijn naasten om euthanasie en de dreiging van vervolging voor moord als ze niet voldoen aan de wettelijke zorgvuldigheidseisen.

Een patiënt moet „ondraaglijk en uitzichtloos lijden” voordat een dokter mag meewerken aan euthanasie, en moet een onafhankelijke arts de beslissing toetsen. Artsen hebben soms ook persoonlijke of religieuze bezwaren tegen euthanasie. Het is tegenwoordig mogelijk de arts te omzeilen. In het buitenland kunnen, met hulp van de NVVE of stichting De Einder, zelfdodingspillen of drankjes worden besteld in landen als China of Mexico.

Uit een lezersonderzoek van NRC, waaraan ruim 3.200 mensen deelnamen, blijkt dat tweederde van de lezers wil dat er een ‘levenseindepil’ komt. Een kwart van de deelnemers vindt dat de dokter altijd moet meewerken als de patiënt euthanasie wil.