De chillende man van Manchester

Arjen van Veelen schrijft wekelijks over een nieuwsfoto. Vandaag: het ‘Meesterwerk van Manchester’.

Foto Joel Goodman

Agenten slaan een jongeman in de boeien tijdens oudejaarsnacht in Manchester. Een vrouw in een rood jurkje steekt haar hand naar hem uit. Omstanders kijken toe. Maar onze ogen draaien vanzelf weg van de actie, naar de meneer in een blauw pak, die ook op straat ligt.

Is hij gevallen? Het lijkt eerder of hij doodgemoedereerd ligt te chillen. Zijn flesje Desperados-bier staat rechtop, binnen handbereik. Alsof hij het er rustig heeft neergezet. ‘Zo, het is 2016, nu ga ik hier eens lekker de boel de boel laten, nu ga ik eens even lekker mezelf zijn, nu is het alleen ik en mijn flesje.’

Dit is een man die zichzelf is, die helemaal in het moment leeft, hier, nu, op dit asfalt vol kauwgomvlekken, gelukzalig als een varkentje dat in de modder rolt. Deze man heeft alles losgelaten: zijn schaamte, zijn sociale angst — die twee grote obstakels voor geluk - en zelfs zijn shirt hangt los uit de broek. Dingen loslaten, dat is zijn goede voornemen voor 2016. Zelfs zijn drankje heeft hij losgelaten, al probeert hij het weer te pakken — maar dronkenschap is mindfulness met andere middelen.

De fotograaf, Joel Goodman, maakte die nacht een serie prachtfoto’s van de nuttelozen van de nacht. Wildplassers, ruziënden, kokhalzenden. Leedvermaak is het, maar móói leedvermaak, om een verguld lijstje omheen te doen. Deze ene foto uit de serie ging de wereld over, als het ‘Meesterwerk van Manchester’. Waarom juist deze?

Omdat het net een Renaissance-schilderij is, zeiden velen, met de actie precies in de gulden snede. Maar de held van de foto is natuurlijk de man in blauw. Die juist niks doet. Zonder hem is de foto gewoon een arrestatie.

De chillende meneer uit Manchester is de antipode van de gearresteerde jongeman, die nog roept, die zich nog verzet tegen het leven, tegen zichzelf, tegen het lot. Hij is een babyboomer met een breezer, hij is de melancholische journalist uit La Grande Bellezza, maar hij heeft zich helemaal verzoend met de marginaliteit van zijn bestaan.

De man in blauw groeide uit tot een meme. Meer feiten kwamen los. Hij lag helemaal niet te chillen, zei een getuige, hij werd omvergeduwd in alle commotie. Maar daar gaat het niet om; het gaat om het beeld dat zo aansloeg.

Britse kranten gingen naar de echte man op zoek. Vooralsnog is hij niet gevonden. Ik heb wel een idee wie hij is, hij lijkt in elk geval op de Griekse filosoof Diogenes van Sinope, die 2400 jaar geleden in Athene leefde. Diogenes was een bankier die zijn baan opgaf en filosoof werd. Zijn filosofie: je moet je niet zo druk maken. Niet om spullen, niet om meningen; niet om succes.

Hij schreef ook niks op van zijn filosofie. Daar herken je de echt wijze filosofen aan. Hij lag doorgaans op straat te chillen.

Volgens een beroemde anekdote kwam Alexander de Grote eens bij hem op bezoek. De heerser trof de filosoof terwijl hij lag te zonnebaden. Alexander vroeg hem wat hij wilde hebben, hij mocht alles kiezen.

‘Of je een stapje opzij kunt doen’, zei Diogenes, ‘je staat in mijn zon’.

Diogenes staat ook op dat beroemde Renaissance-schilderij van Rafaël, ‘De school van Athene’, een groepsportret van antieke filosofen. Filosofen zoals Plato, Aristoteles (van die mannetjesputters, opiniemakertjes) staan druk gebarend uit te leggen hoe de wereld in elkaar zit. Diogenes? Die ligt op de grond te chillen. Toevallig ook in een blauw pak, minding his own business.

De man in blauw is een Diogenes met een biertje.

Mensen die op een openbare plek op de grond gaan liggen, willen vaak wat zeggen. Denk aan demonstranten die zich op straat vastketenen of aan kleuters in de supermarkt. De blauwe man protesteert ook. Waartegen?

Tegen de tijdgeest, natuurlijk, die voorschrijft dat je voortdurend moet voortjakkeren en druk en nuttig en productief moet zijn. Dat je moet doorlopen, dat je niet zomaar ergens mag gaan liggen. Die eist dat we onszelf verbeteren, niet alleen in januari, met goede voornemens, nee, het hele jaar door.

Tegen de maffia van mindfulness, die opbloeit als schimmel van diezelfde prestatiemaatschappij. Tegen een tijd waarin de druk dat je relaxed moet zijn zoveel stress oplevert dat je op cursus moet om te leren chillen.

Deze man is gaan liggen en is begonnen met leven. Hij neemt zich voor nóóit meer te luisteren naar wie dan ook. Nóóit meer ergens naar toe te gaan of iets te doen als hij daar geen zin in heeft. Hij doet alleen nog wat hij zelf echt wil: als een varkentje over straat rollen. Hij is van Facebook af gegaan. Zeker na afgelopen weekend.

Wees nutteloos als de nuttelozen van de nacht, zegt hij. En chill.

De man in blauw is alvast de held van 2016. Wat er ook gebeurt. Print deze foto uit. Stop hem in je portemonnee. Lijst hem in, in een gouden lijst.