V&D failliet, na dertig jaar kwakkelen

Op oudjaarsdag gebeurde het dan toch: V&D werd failliet verklaard. Het concern maakte al decennia nauwelijks winst.

Een etalage van warenhuis Vroom en Dreesman, november 1960. Foto G.A. van der Chijs /Spaarnestad Photo

Het wilde maar niet lukken. En niet alleen de laatste maanden, of de afgelopen tien jaar. Nee, V&D leidde al zeker dertig jaar een kwakkelend bestaan. In de jaren tachtig raakte V&D in de financiële problemen en daar is het concern eigenlijk nooit meer uitgekomen. Drie decennia lang is nauwelijks winst gemaakt.

Maar 2015 geldt toch wel als het absolute dieptepunt. Nadat V&D aan het begin van het jaar dankzij een grote reddingsoperatie ternauwernood kon voorkomen dat het omviel, volgde het gevreesde faillissement alsnog – op de allerlaatste dag van het jaar.

Waar is het misgegaan?

V&D verkeert al decennia in een identiteitscrisis. Waar concurrenten als de Bijenkorf en Action of Primark een duidelijk profiel hebben, zit V&D er net tussenin. Het is zo’n winkel waar je naartoe gaat als je iets zoekt, meestal een product van praktische aard, maar niet weet waar je dat kunt vinden. V&D is niet heel goedkoop, niet heel bijzonder en zeker niet verrassend of inspirerend.

Daar hebben de achtereenvolgende topmannen de afgelopen jaren geen verandering in kunnen brengen. Sterker nog, doordat in een korte tijd veel wisselingen aan de top hebben plaatsgevonden, is het beleid alleen maar meer gaan zwabberen.

Om één voorbeeld te geven: de Brit Marc McKeon, die van 2007 tot 2013 de baas was van V&D, was groot fan van de huismerken. Hij raakte niet uitgesproken over de kwaliteit en hipheid van de V&D-merken, die volgens hem niet onderdeden voor merkkleding. Zijn opvolger Jacob de Jonge, voormalig topman van de Bijenkorf, wilde juist de A-merken prominenter presenteren. En de huidige V&D-topman, John van der Ent, afkomstig van de Etam Groep (die eerder dit jaar failliet ging), kwam in mei vorig jaar met het plan om de huismerken weer in ere te herstellen.

49 miljoen euro verlies

Het warenhuis Vroom & Dreesmann werd in 1887 in Amsterdam opgericht door de zwagers Willem Vroom en Anton Dreesmann. Het bleef daarna meer dan honderd jaar in handen van deze families. Dat veranderde toen het bedrijf in 1995 naar de beurs ging.

In 1999 ontstond Vendex KBB, toen het moederbedrijf van V&D (Vendex) met het moederbedrijf van Bijenkorf en Hema (Koninklijke Bijenkorf Beheer, KBB) fuseerde. Het detailhandelsconcern – ook eigenaar van winkels als Hunkemöller en Kijkshop – werd in 2004 voor 1,4 miljard euro overgenomen door een consortium van Amerikaanse, Britse en Nederlandse investeerders onder leiding van KKR. De naam veranderde in Maxeda.

Tussen 2005 en 2010 werd Maxeda door de nieuwe eigenaren ontmanteld. Het ene na het andere bedrijf werd verkocht, soms met grote winst. Ondertussen werden allerlei trucs uitgehaald om snel geld te verdienen, zoals het ‘hakken, slopen en verkopen’ waar private equity om bekendstaat. Alle winkelpanden van V&D werden verkocht en teruggehuurd. Dit leverde de eigenaren honderden miljoenen euro’s op.

In 2010 werd het uitgeklede V&D voor 70 miljoen euro verkocht aan een Amerikaans private-equitybedrijf uit Florida, Sun Capital.

De verliezen liepen onder Sun alleen maar verder op. Bedroeg het nettoverlies in 2010 nog een kleine 2 miljoen euro, in 2012 was dat al opgelopen tot 19 miljoen en in 2013 tot 42 miljoen (op een omzet van 619 miljoen). In 2014 bedroeg het verlies 49 miljoen euro op een omzet van 604 miljoen euro.

‘On-Nederlands agressief’

Begin dit jaar stond het water V&D aan de lippen. De druppel was de zachte winter, waardoor V&D bleef zitten met de winterkleding.

Don Roach, de financieel directeur van Sun Capital die na het vertrek van Jacob de Jonge tijdelijk leiding gaf aan V&D, besloot drastische kostenbesparingen door te voeren. Het personeel moest 6 procent loon inleveren. Op het hoofdkantoor verdwenen vijftig banen. En de verhuurders van de winkelpanden kregen vier maanden geen huur en daarna structureel minder.

Curatoren bestempelden deze werkwijze als ‘on-Nederlands agressief’. De Amerikaanse slikken-of-stikkenmethode van Roach strandde in de polder. De kostenbesparingen stuitten op veel verzet en V&D raakte verwikkeld in conflicten die uitmondden in slepende rechtszaken. Pas afgelopen zomer kwam V&D met de vakbonden overeen dat de looneis van tafel ging in ruil voor een reorganisatie waarbij 400 banen verdwenen. Met de verhuurders werden afspraken gemaakt die voor structureel lagere huren moesten zorgen. Eigenaar Sun moest zelf 40 miljoen euro bijstorten.

Sun Capital kon niet verder snijden in het al kaalgeplukte V&D. Het is er niet in geslaagd de warenhuizen te redden. Het concept V&D is failliet.