Vaarwel plofkip – in Nederland dan

Drie grote supermarkten nemen afscheid van de plofkip. Maar de nieuwe is minder milieuvriendelijk.

foto ANP

Revolutie in het kipschap. Sinds 1 januari verkopen Albert Heijn en Lidl geen zogenoemde plofkippen meer. Jumbo volgt zijn concurrenten iets later, in februari.

De reden om een nieuwe standaardkip te introduceren, zeggen de drie grootste supermarkten, is dat ze hun aanbod willen verduurzamen, mede op verzoek van de klant.

Maar ze erkennen dat de scherpe campagnes van actiegroep Wakker Dier de boel hebben versneld. De dierenbelangenorganisatie kapittelde de supermarkten vier jaar lang om de ‘plofkip’, die zo snel groeit dat zij meestal met gezondheidsproblemen kampt.

1 Wat is het verschil tussen plofkip en de nieuwe standaardkip?

De drie supermarktketens stappen over naar een ander kippenras (Hubbard danwel Ross) dat minder snel groeit. Daarbij krijgt de kip meer ruimte, en strobalen tegen de verveling. Door de tragere groei zouden de kippen minder vaak kreupel raken, minder last hebben van pootzweren en minder antibiotica nodig hebben.

De nieuwe kippen verschillen overigens een beetje per supermarkt (zie illustratie). Jumbo stelt de hoogste welzijnseisen aan zijn nieuwe standaardkip. Die groeit 45 gram per dag en leeft met 13,5 kip per vierkante meter in een stal met daglicht.

Wakker Dier en de Dierenbescherming spreken van „een doorbraak”. Want: „Bijna de helft van de Nederlandse kipconsumptie is in één klap plofkipvrij.”

2 Hoe duurzaam is die nieuwe standaardkip nu precies?

Dat het dierenwelzijn wordt verbeterd, daar is iedereen het over eens. Maar deze stap gaat de dierenbelangenorganisaties nog lang niet ver genoeg. Zij willen dat alle kip in de schappen minimaal één ster van het Beter Leven-keurmerk van de Dierenbescherming draagt. Die kippen leven 56 dagen, met zijn twaalven op een vierkante meter en kunnen ook naar buiten. De supers zeggen op termijn wel verder volledig over te willen stappen op kip met één Beter Leven-ster, maar niemand hangt hier een datum aan. „Dat maakt ons wel bang”, zegt een woordvoerder van Wakker Dier.

Nog een kanttekening: hooguit 15 procent van de kip die in Nederland wordt vetgemest, krijgt het voortaan wat beter. 70 procent van de 50 miljoen Nederlandse vleeskuikens gaat immers naar het buitenland, en dat blijft plofkip. En andere Nederlandse supermarkten, restaurants en kantines blijven voorlopig plofkip verkopen. Bovendien geldt de omschakeling bij de drie grootste supers vooralsnog alleen voor verse kip, niet voor vleeswaren. Hierbij moet worden aangetekend dat het percentage scharrel- en biologische kip in de schappen groeit.

Dan nog een kritische noot: de CO2-voetafdruk van de nieuwe standaardkippen is groter dan die van de plofkip, want zij hebben meer voer nodig. „We moesten kiezen tussen dierenwelzijn en milieu”, aldus een woordvoerder van Albert Heijn.

3 Waar is de ‘Kip van Morgen’ eigenlijk gebleven?

Drie jaar geleden spraken de supermarkten samen af om de plofkip in 2020 te vervangen door de ‘Kip van Morgen’, die maximaal 50 gram per dag mocht groeien, met maximaal 19 kippen per vierkante meter. Wakker Dier sprak van een ‘flopkip’, omdat de welzijnsverbeteringen zeer beperkt zouden zijn. De Autoriteit Consument en Markt onderschreef die stelling en keurde het convenant af. Daarna gingen de supermarkten individueel verder, uiteraard met het oog op de concurrentie. Daarom is het niet verwonderlijk dat ze nu vrijwel gelijktijdig een nieuwe kip introduceren.

4 Wordt de kip nu duurder?

Ja. De pluimveehouders kunnen minder effectief mesten, zoals dat heet, doordat ze minder vleeskuikens kunnen houden, die ook nog eens langer leven en meer eten. Bovendien moeten sommige pluimveehouders hun stallen aanpassen, bijvoorbeeld hun dakplaten vervangen door doorzichtige om daglicht binnen te laten.

Dit geldt alleen voor de leveranciers van Lidl en Jumbo. De nieuwe Albert Heijn-kip krijgt geen daglicht. „Het vervangen van dakplaten kost natuurlijk wat en die investering vinden wij nu niet haalbaar en betaalbaar”, zegt een woordvoerder.

Alle aangesloten pluimveehouders krijgen al hogere kosten (minder kippen, meer voer). Die meerkosten worden in principe doorberekend aan de consument. De kipfilet wordt in de grote supermarkten ongeveer 1 euro per kilo duurder (circa 10 procent). Maar ook de supermarkten betalen mee aan betere kip, zeggen ze. Hoeveel willen ze echter niet zeggen.

5 Waarom niet meteen overgestapt naar kip met één ster van het Beter- Levenkeurmerk?

Kip die één ster verdient volgens de normen van de Dierenbescherming, moet buiten hebben kunnen scharrelen. Daarvoor moeten boeren een overdekte uitloop bouwen. Dat vergt een grotere investering – denk ook aan eventuele aanschaf van grond. En het kost meer tijd – denk aan vergunningen. Kip met één ster is voor de consument zo’n 20 procent duurder dan plofkip. Ook die stap vinden de supers nu te groot.

6 Wat vinden de pluimveehouders van de nieuwe standaardkip?

Die vinden het prima, zegt Bart Janssen. Hij is vleeskuikenhouder en voorzitter van de Vakgroep Pluimveehouderij van landbouworganisatie LTO Noord, „omdat de nieuwe kipproductie kostendekkend is”. Hij blijft zelf kip op de oude wijze houden. Plofkip dus, al wil hij dat niet zo noemen. „Het maakt voor de boer niet veel uit of hij reguliere kip maakt of die nieuwe conceptkip, als hij er maar een eerlijke prijs voor krijgt.” Janssen stapt pas over naar een nieuwe kip als daar meer vraag naar is, zegt hij.

„Als de markt het laat afweten, zegt Eric Hubers, vakgroepvoorzitter bij de landelijke LTO, „kun je enorm op je bek gaan als je hebt geïnvesteerd in verbouwingen.”

Hubers zegt dat boeren vaak wel willen overschakelen naar duurzamer kip om van het dierenbeulenimago af te komen. Maar dat ze ook trots zijn dat ze zo efficiënt kip produceren. „Nederland was het meest efficiënt ter wereld, nu worden we het minst efficiënt.”

7 Betekent dit ook het einde van de beruchte kiloknaller?

Dat willen de supermarkten niet beloven. „We zullen onze klanten naar de kipschappen blijven lokken – hoe valt nog niet te zeggen”, zegt een woordvoerder van Jumbo. Maar naar verwachting blijven grote vleesstunts voortaan uit, omdat de supermarkten voor de nieuwe kip moeten werken met een gesloten keten; een vaste groep pluimveehouders, die niet opeens veel meer kip kunnen leveren.