Joods-Palestijnse liefdesroman niet op scholen in Israël

Een roman over een Joods-Palestijnse liefde past niet in het Israëlische onderwijs, vindt het ministerie.

Een Israëlische vertaalster ontmoet in New York een Palestijnse artiest. Ze worden verliefd, maar houdt hun liefde ook stand als zij terugkeert naar Tel Aviv en hij naar Ramallah? Ziehier een beknopte samenvatting van de in 2014 gepubliceerde roman Gader Haya – vrij vertaald: ‘Grensleven’ – van de Israëlische schrijfster Dorit Rabinyan.

Sommige leraren van Israëlische middelbare scholen vonden het boek zo inspirerend dat ze het opgenomen wilden zien in het literatuurcurriculum. Dit verzoek is verworpen door het onderwijsministerie.

Een van de redenen hiervoor, zei Dalia Fenig, het hoofd pedagogiek van het ministerie, tegen de krant Haaretz, is de noodzaak om „de identiteit en de afkomst van leerlingen in elke sector in stand te houden”. Jongeren hebben een neiging tot romantiseren, aldus Fenig en missen daardoor de systematische blik. Bovendien noemde ze het geloof dat „intieme relaties tussen Joden en niet-Joden de afzonderlijke identiteiten bedreigt”.

Critici van het besluit, dat gesteund werd door de ultrarechtse minister Bennett (Onderwijs, Het Joodse Huis), hadden hun oordeel snel klaar: dit is racisme. Joods bloed wordt klaarblijkelijk van overheidswege hoger aangeslagen dan niet-Joods bloed. Collega-auteurs van Rabinyan loofden de literaire kwaliteiten van haar werk, en somden canonieke werken op van Joodse auteurs die ook schreven over rassenvermenging.

Toch is Bennetts standpunt niet zo verrassend. Behalve van Onderwijs is hij ook minister van Diasporazaken, en in die hoedanigheid is het tegengaan van huwelijken tussen Joden en niet-Joden zelfs een van zijn beleidsprioriteiten. Hiermee sluit hij aan bij een eeuwenoud discussiethema: de Joodse angst voor assimilatie. Als iedere Jood met een niet-Jood zou trouwen, zou het Joodse volk uitsterven. Een huwelijk tussen een Jood en een niet-Jood is in Israël niet eens mogelijk, omdat het burgerlijk huwelijk in het land niet bestaat.

Rabinyan noemt op de radio de afwijzing ironisch: „De roman gaat juist over de Israëlische angst voor assimilatie.” De controverse doet haar boek goed. In sommige boekhandels is het al niet meer te krijgen. In Nederland heeft Meridiaan Uitgevers een eerste optie om het uit te geven.