Hoe doe ik iets voor een vluchteling?

Veel mensen willen iets doen voor vluchtelingen, maar er zijn wachtlijsten. Toch is er genoeg te doen. Richt u ook op mensen zonder ‘knuffelgehalte’.

Woont u vlakbij een opvanglocatie? Ga er op bezoek! Knoop een praatje aan, vraag naam en telefoonnummer en, voilà, een contactpersoon. Foto Robin Utrecht

Meer dan een miljoen vluchtelingen arriveerden het afgelopen jaar in Europa, van wie zo’n 60.000 in Nederland. Ze werden opgevangen op verschillende manieren en plaatsen. In enorme tenten. In grote hallen. In huisjesparken, in voorheen leegstaande gebouwen, in containerswoningen, in asielzoekerscentra.

Niet iedereen is blij met ze. In Oranje, in Steenbergen, in Purmerend, in Geldermalsen lieten tegenstanders zich horen. Inspraakavonden eindigden in chaos. Vooral de grote aantallen op één plek wekten weerzin.

Tegelijkertijd meldden zich hulptroepen. Op talloze plekken werden voedsel, kleding, toiletartikelen en speelgoed ingezameld. Bij VluchtelingenWerk meldden zich vorig jaar 11.000 nieuwe vrijwilligers. Zoveel dat ze niet allemaal aan de slag konden. Er waren zelfs mensen die een of meer vluchtelingen in huis wilden nemen, al werd dat afgeraden. De impact die dat kan hebben, wordt onderschat, is het idee.

Iemand in huis nemen, gaat erg ver. Maar stel u wilt het dit jaar best iets doen voor een vluchteling. Of met een vluchteling. Hoe pakt u dat aan? En waar vindt u die vluchteling?

1 Kijk wat er in uw buurt al gebeurt

Facebook is een goede plek om kleinschalige initiatieven in de buurt te vinden. Elk clubje, hoe klein ook, heeft vaak een eigen pagina. Zoek op ‘vluchtelingen’ in combinatie met uw woonplaats. Het moet gek lopen als er niets te vinden is. Zoek contact met die mensen. Kunt u bijdragen?

2 Meld u aan bijVluchtelingenWerk

Onder het kopje ‘vrijwilliger worden bij VluchtelingenWerk’ op de website www.vluchtelingenwerk.nl staat voor welke taken mensen worden gezocht. Onder meer voor: voorlichting, juridisch advies, maatschappelijke begeleiding en taalcoaching. Maar op dit moment zijn er zoveel aanmeldingen dat de organisatie een wachtlijst heeft. Potentiële vrijwilligers kunnen zich ook melden bij het Leger des Heils, het Rode Kruis of een van de vele zogeheten Welkom Winkels, nabij asielzoekerscentra.

3 Woont u vlakbij een opvanglocatie? Ga er op bezoek!

Bij de crisisopvang (voor maximaal 72 uur) en noodopvang (voor enkele weken) komen regelmatig mensen langs met tassen. Soms brengen ze eten, soms kleding of speelgoed. De beveiligers die bij de deur staan, mogen meestal niets aannemen en niemand toelaten. Behalve dan vluchtelingen (die hebben een polsbandje) of mensen die er werken. Meestal wordt de gulle gever doorverwezen naar een depot waar de spullen worden gesorteerd en gedistribueerd. Dat is minder leuk ‘cadeau doen’. Toch is het goed om langs te gaan. Zeker als het om noodopvang of een asielzoekerscentrum gaat, waar mensen langere tijd verblijven. Vraag bij de poort of ze iemand kunnen halen die Engels spreekt. Gewoon blijven staan, uiteindelijk komt er iemand. Of spreek asielzoekers aan die naar buiten komen en vraag of ze Engels spreken. Knoop een praatje aan, vraag naam en telefoonnummer en, voilà, een contactpersoon.

4 Vraag waar echtbehoefte aan is

Kleding en toiletartikelen hebben we inmiddels genoeg, zegt Abd (18) die met 750 alleenstaande mannen in de bungalows van Duinrell (bij Wassenaar) verblijft. De grootste problemen zijn verveling en onzekerheid. Als vrijwilliger kunt u weinig doen aan de onzekerheid over de start van de asielprocedure, die door het grote aantal vluchtelingen behoorlijk is vertraagd. Verveling verdrijven is makkelijker.

Er is vrijwel niets te doen, zegt Abd. De lamlendigheid slaat snel toe. De vrijwilligers die er al zijn, doen hun best. Maar met een potje voetbal of volleybal kunnen 10 of 20 mensen meedoen. De rest blijft zitten. Dus hoe meer activiteiten hoe beter. Taallessen zouden ook geweldig zijn. Je hebt wat te doen en gebruikt je hersenen. Het liefst op verschillende niveaus, want er zijn mensen die geen woord Engels spreken en mensen met een hoop diploma’s.

5 Zoek een tolk: niet iedereen spreekt Engels

Misschien wil de contactpersoon tolken, anders weet die vast iemand anders. U zou het idee kunnen hebben dat ten minste de helft van de vluchtelingen die nu Nederland binnenkomen, goed Engels spreekt. Dat is niet zo. Van de Syrische vluchtelingen spreekt maar een klein deel Engels, van de Eritreeërs vrijwel niemand. En dat zijn de grootste groepen. Communicatie is dus lastig, maar niet onmogelijk. In de opvang is toch weinig te doen, dus is er altijd iemand te vinden die kan tolken. Regel dat via de vluchtelingen zelf, zodat ze iemand kunnen meenemen die ze vertrouwen.

6 Begin met iets simpels: de rest volgt vanzelf

Toen Jochum Jarigsma uit Bussum contact had gelegd met een Engelssprekende vluchteling, overlegden ze samen over een activiteit. Het werd een speeltuinbezoek met Nederlanders en hun kinderen en vluchtelingen en hun kinderen.

De speeltuin lag tussen Bussum en het asielzoekerscentrum in, goed te bereiken. En kinderen, die spelen toch wel. „Het is vooral goed om samen iets te doen”, zegt Jarigsma. „Dan maakt het veel minder uit als je elkaar even niet begrijpt.”

Hij organiseerde daarna tal van andere activiteiten – voetbaltoernooi, filmavond. Het maakt eigenlijk niet uit wat je doet, zegt Jarigsma. „Begin gewoon. Uit de reuring die ontstaat, komt steeds iets nieuws.”

7 Organiseer iets buiten de poort, desnoods alleen het vervoer

Rondom Duinrell zijn alleen bossen, zegt Abd. „Daar kun je mooi wandelen, maar verder niets.” De tijdelijke bewoners zouden graag een dagje naar Den Haag gaan om daar eens rond te kijken, maar dat kost 8,20 euro voor een busretour. Dat hebben de meesten niet.

8 Richt je niet (alleen) op die leuke,vlotte, jonge asielzoeker

Die neiging is groot want het contact gaat makkelijker. Maar die heeft je hulp het minst nodig. Juist de wat oudere, getraumatiseerde, gefrustreerde asielzoekers met een minder hoog knuffelgehalte, die hebben uw hulp en aandacht nodig!

9 Verwacht geen dankbaarheid

Natuurlijk krijgt u die wel. Maar het is ook vermoeiend om voor alles wat je krijgt je voortdurend dankbaar te moeten tonen. Een vluchteling helpt u niet alleen voor de vluchteling. U doet het ook voor uzelf.