Even heftig als een drukke stapavond

Er zijn altijd incidenten rond Oudjaar. Maar in de grote steden is het voor de politie elk weekend net zo heftig.

Vuurwerk in de grote steden. Op de Erasmusbrug in Rotterdam

Eens per jaar, op Nieuwjaarsochtend, tellen we hoe vaak de politie en de hulpdiensten de nacht ervoor moesten uitrukken. Het resultaat is elk jaar indrukwekkend.

Dit jaar: een steekpartij in Haarlem – één dode. Brand in een flat in Veenendaal – één dode. Twee jongens die van een dak in Utrecht vallen – twee zwaargewonden. Een auto in Den Haag die op een groep inrijdt – twee gewonden. Vuurwerkbommen, autobranden, vechtpartijen, bekogelde hulpverleners, een uitgefikte sporthal, een agent met een gehoorbeschadiging. In Amsterdam houdt de politie 157 mensen aan, in Rotterdam rukken ambulance en brandweer 705 keer uit. Bij het Oogziekenhuis in Rotterdam komen 14 beschadigde ogen binnen. Bij Oud en Nieuw gaan alle remmen los.

Niks nieuws

Maar hoor ook wat ze bij de politie zeggen.

De woordvoerder van Rotterdam: „Dit wijkt niet echt af van een regulier uitgaansweekend in de zomer. We waren met duizend man op straat. Als je dan naast de pot pist, is de kans dat je gepakt wordt groter. Met meer hengels vang je nu eenmaal meer.”

Den Haag: „Het was een normaal weekeinde. We hebben elke dag wel een brand of een aanrijding.”

Amsterdam: „Nu hadden we 157 aanhoudingen. Op een gewone uitgaansavond tikken we de honderd ook wel aan.”

Oost-Brabant: „Het was redelijk vergelijkbaar met een drukke horecanacht, ook als ik kijk naar de brandweermeldingen.”

Oost-Nederland: „Het was wel heel druk, we moesten vaak uitrukken. Maar we hebben maar dertig aanhoudingen gedaan. Dat wijkt niet zoveel af van een doorsnee weekeinde.”

Het gedonder en geweld op Oudejaarsnacht ligt dus niet heel ver van wat de politie op iedere drukke stapavond of feestnacht op zich af ziet komen. De vernielingen, de alcoholvergiftigingen, de vechtpartijen: in de grote steden is het business as usual. Alleen na Oud en Nieuw zetten we dat allemaal op een rijtje en reageren we geschokt.

Een paar noodzakelijke nuanceringen. Niet elke grote stad herkent het beeld. En op het platteland is het verschil met een gewone stapavond groter – op de Veluwe of in Zaltbommel is het normaal niet zo rumoerig. En de ambulancediensten en brandweerkorpsen van grote steden ervaren Oudejaarsnacht wel anders.

Het verschil: op een gewone stapavond zijn er geen lawinepijlen, cobra’s of vreugdevuren. Drank- en drugsgebruik piekt bij Oud en Nieuw. De woordvoerder van de Veiligheidsregio Rotterdam noemt dit het drukste etmaal van het jaar. „De ambulancedienst werkt met een dubbele bezetting en dan kunnen we het net aan.” De brandweer rukt veel vaker uit.

Een woordvoerder van de ambulancedienst van Amsterdam rekent uit dat het aantal ‘spoedvervoeren’ tot middernacht identiek was aan dat in een willekeurige zaterdag in oktober. Maar daarna liep het aantal snel op, zodat het gemiddelde toch op bijna het dubbele uitkwam.

En wat ook anders is: tijdens de jaarwisseling is er traditioneel meer agressie tegen hulpverleners dan in de rest van het jaar. Veiligheidsregio Rotterdam: „Mensen maken gezellig een vreugdevuur. Maar als het tegen de gevel slaat, dan komen wij het echt uitmaken. En dan krijgen we vuurwerk naar ons gegooid.” Dit jaar, maakte de politie vrijdag bekend, lag het geweld tegen agenten 9 procent lager dan vorig jaar.

Maar de grootstedelijke politiekorpsen zien op Oudejaarsnacht toch zo’n beetje hetzelfde gedrag, dezelfde overtredingen en misdrijven. Dronkenschap, eenvoudige mishandeling, vechten op straat, vernielingen.

Buurtproject in Leeuwarden

De politie Rotterdam-Rijnmond rekent voor: „We hadden zo’n honderd arrestanten. Een kleine twintig daarvan waren apv’tjes, overtredingen van de plaatselijke verordening. Die lopen met een bonnetje weg. Nog een paar voor geweld, een paar voor wapens en munitie, een paar inbraakjes en heterdaadjes. Dat heb je op een gewone nacht ook. Onder de streep hou je aan strafbaarheid niet veel over.”

De woordvoerder van korps Oost-Brabant vertelt over uitgaansstraat Stratumseind in Eindhoven. „Daar lopen in een druk weekend 30.000, 40.000 mensen. Niks anders dan bij Oud en Nieuw, ook het gedrag niet. Wij zijn daar als politie op ingericht.”

Waar de politie niet op is ingericht is een buurtproject in Leeuwarden. De woordvoerder van korps Noord-Nederland: „De buurt had tegen elkaar gezegd: we lappen wat geld bij elkaar. Hadden ze samen voor vijfduizend euro een joekel van een stuk vuurwerk gekocht. Professioneel, het zat met allemaal draadjes aan elkaar. Maar zo illegaal. Zelfs de politie wilde het niet meenemen.” De explosievendienst kwam het opruimen. Verder was de nacht, zegt hij, „redelijk gedisciplineerd”.