Zuckerberg wil weer helpen, toch?

Een initiatief van Facebook om in arme landen gratis toegang te bieden tot een beperkt aantal sites stuit op verzet in India.

„Wie kan hier in hemelsnaam tegen zijn?” Facebook-oprichter Mark Zuckerberg begrijpt er niets van. Free Basics, een initiatief van Facebook om gratis een beperkte variant van mobiel internet te verstrekken in landen waar veel mensen zich geen internettoegang kunnen veroorloven, krijgt in India veel kritiek. In een deze week gepubliceerd opiniestuk in de krant Times of India probeert Zuckerberg mensen van zijn goede bedoelingen te overtuigen. Want Free Basics biedt weliswaar een beperkte variant van internet, iets is beter dan niets. Toch?

Internetactivisten in India geloven er niets van. Volgens hen is Free Basics, waarvoor Facebook in India samenwerkt met telecomprovider Reliance, in strijd met de principes van netneutraliteit. De ophef over de in februari in India gelanceerde dienst is zo hoog opgelopen dat de Indiase telecomautoriteit TRAI zich nu over de zaak buigt. Tot morgen mogen burgers eventuele bezwaren over Facebook Basics bij TRAI kenbaar maken. De consultatieronde moet leiden tot een advies aan het Indiase ministerie voor Telecommunicatie over de toekomst van Free Basics.

Een promotievideo voor Free Basics van Facebook:

Winnaars en verliezers

Wat is precies het probleem? Netneutraliteit gaat uit van het principe dat al het internetverkeer door telecomproviders op dezelfde manier wordt doorgegeven. Volgens internetactivisten is dat een belangrijke voorwaarde om de vrijheid van internetgebruikers te waarborgen: je mag zelf bepalen naar welke site je surft, maar daarin niet gehinderd worden.

In het geval van Free Basics bepaalt niet de gebruiker, maar Facebook welke sites je bezoekt. Free Basics is in feite een inferieur internet en draagt bij aan ongelijkheid, beweren critici. De initiatiefnemers zouden waarschijnlijk nooit genoegen nemen met zo’n dienst. „Een arm internet voor arme mensen”, is een steeds terugkerende omschrijving.

Een ander argument tegen Free Basics is dat het innovatie zou belemmeren. Netneutraliteit moet voor een eerlijk speelveld zorgen voor nieuwkomers op het internet. Als bepaalde sites gratis worden aangeboden, hebben nieuwkomers geen kans. Het is onwaarschijnlijk dat Facebook een concurrerend sociaal netwerk zou toelaten op Free Basics, of dat Reliance gratis diensten van andere telecombedrijven zou doorgeven. „Facebook en Reliance eigenen zich het recht toe om winnaars en verliezers uit te kiezen”, aldus internetactivist Nikhil Pahwa in reactie op het stuk van Zuckerberg.

Free Basics zou bovendien een gevaarlijk precedent scheppen. Andere telecombedrijven zouden vergelijkbare diensten kunnen beginnen en het internet zou versnipperen tot losse eilandjes, waarin verschillende mensen toegang hebben tot verschillende soorten informatie - het einde van de droom van een open internet.

In mei stelde Facebook Free Basics open voor ontwikkelaars - een stap om critici tegemoet te komen. Iedereen mag een dienst ontwikkelen voor Facebook Basics, mits de ‘technische richtlijnen’ van Facebook in acht worden genomen. Toch is ook hier kritiek op. „Het lijkt alsof Free Basics wordt opengesteld, maar uiteindelijk heeft Facebook nog steeds het laatste woord”, zegt Rejo Zenger van de digitale burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom.

Video tegen Free Basics van de Indiase comedygroep AIB:

Liefdadigheid

Zuckerbergs liefdadigheidsinitiatieven worden vaker argwanend bekeken. Toen hij vorige maand aankondigde 99 procent van zijn vermogen te schenken aan goede doelen, klonk er bewondering én kritiek. Zuckerberg bracht zijn vermogen onder in een financiële constructie, die hem vrijstelde van het betalen van belasting. Bovendien kan hij winst genereren met de ondersteunde projecten. Is er wel sprake van liefdadigheid als Zuckerberg zelf profiteert?

Zuckerberg bezweert echter dat hij alles doet voor het goede doel. In zijn brief begint hij over een Indiase boer uit de staat Maharashtra genaamd Ganesh. Via Free Basics zou Ganesh informatie hebben gevonden hoe hij zich kon voorbereiden op de moesson. „Hij zocht prijzen op en kon daardoor betere deals krijgen. Nu investeert hij in nieuwe gewassen en vee. Critici moeten onthouden dat alles wat we doen in dienst staat van mensen als Ghanesh.”

Zuckerberg verwijt critici de mensen in India die geen toegang hebben tot internet aan hun lot over te laten. Zenger van Bits of Freedom gaat hier niet in mee. Facebook is geen liefdadigheidsinstelling, het is een bedrijf dat winst wil maken legt hij uit. „Zuckerberg zou kunnen kiezen voor alternatieve modellen van gratis internet, waarbij netneutraliteit niet wordt geschaad. Maar dat is niet wat hij nastreeft: hij wil dat mensen de diensten van Facebook zoveel mogelijk gebruiken. Op korte termijn profiteren er vast mensen van Free Basics, maar op lange termijn ontstaat een onwenselijke situatie.”