Column

Verkeerd gebruik radio

In mijn jeugd was de televisie de boosdoener. Leerproblemen waren te wijten aan huiswerk maken met de tv erbij aan. Uit Amerikaans onderzoek bleek zelfs dat de attentiespanne van kinderen de tijd tussen twee ‘blokken’ commercials niet te boven ging. Nu hebben we smartphones, sociale media en multitasking om de schuld aan te geven.

Mijn grootvader Gijsbert Blankesteijn was tot 1965 bijna dertig jaar lang hoofd van een school in Doetinchem. Van 1949 tot ruim na zijn pensionering schreef hij stukjes in het onderwijsblad De Vacature. De tweede bijdrage die de redactie van hem plaatste, in 1952, gaat over het probleem van slecht luisterende leerlingen. Mijn grootvader dacht te weten wat de oorzaak was.

„Hij is ook zo gauw afgeleid...

Hoeveel maal zouden onderwijzers deze opmerking, deze klacht, niet horen? Het wegfladderen van de aandacht, het gebrek aan concentratie, of hoe dit verschijnsel ook wordt aangeduid, belemmert niet zelden het vlotte meekomen in de klas en is dikwijls oorzaak van misschien onnodige doublures of van teleurstellende examens.

Gebrek aan concentratie – de kwaal van deze tijd. De oorlog van 1940-1945 krijgt de schuld, of het drukke leven. Daar zal wel veel waars in schuilen. Maar of men daarmee niet al te gemakkelijk de schuld van het eigen erf afschuift?

Hoewel ik mijn opinie helemaal niet wetenschappelijk kan bewijzen, heb ik de vaste overtuiging, dat heel veel van deze concentratie te redden is, als de Moeders en Vaders zorgen voor een rustige sfeer thuis. [...]

Gezegend het kind, dat thuis die rustige sfeer aantreft, waarin het z’n kleine, maar toch zo belangrijke schoolbelevenissen kwijt kan. Het kind, dat een Moeder en Vader heeft, die de moed hebben in hun gezinsleven ‘ouderwets’ te durven zijn. Over dit punt zou een heel schoolblaadje vol te schrijven zijn. Ditmaal maar één punt: de vloek van de verkeerd gebruikte radio.

Veel kinderen kunnen namelijk niet meer luisteren. Wat de onderwijzer uitlegt, opdraagt, vraagt – het gaat over hen heen. Hun luistervermogen is verzwakt, beter: afgestompt... omdat het leven thuis vol is van geluiden, veel te vol. De een praat, en de ander praat eroverheen en daarachter klatert de radio uur in, uur uit; rijp en groen; muziek, voordrachten, preken... ’t doet er niet toe, als er maar geluid geproduceerd wordt.

Er zijn gezinnen, waar men het niet eens hoort, dat de radio ‘aan’ blijft staan, als men het huis uitgaat voor een wandeling. Waar men alleen maar opmerkt, dat de radio soms níet gaat, zoals men ook het stilstaan van een klok in de huiskamer merkt aan een zekere ‘leegte’.

In deze sfeer wordt het luistervermogen van het kind vermóórd. Daar wordt het schoolkind gekweekt, dat geen concentratie-vermogen heeft. Daar wordt de toekomst van menig kind vernield. [...] Ik hoop, dat veel van onze ouders hun radio-uurtjes zullen willen en durven missen, om de stilte, de rust voor hun kind te behouden en daarmee zijn leervermogen zeer, zéér belangrijk te steunen.

G. Blankesteijn”