In beeld

Het jaar in vogelvlucht

Op deze laatste dag van 2015 heeft de fotoredactie van NRC het voorbije jaar anders willen belichten. In deze beeldserie scheren we in vogelvlucht over het jaar, waarbij we niet in- maar uitzoomen. Waarin woorden plaats maken voor beelden. Met een andere invalshoek zie je de zaken nu eenmaal anders. Kijk, lees en sta even stil bij het jaar dat we vandaag uitzwaaien. Uit naam van de hele redactie van NRC wens ik u een prachtig 2016. Peter Vandermeersch, hoofdredacteur.
Vluchtelingen op de Middellandse Zee vlakbij Italië, 19 September. EPA / Giuseppe Lami
Nieuwjaarsduik, 1 januari, Scheveningen. Het doet pijn, als je het koude water inloopt. Steken in voeten en handen, maar op wilskracht loop je door – buik onder water, hals, en dan kopje onder. Hyperventileren ga je, even, van koud water, en de meeste nieuwjaarsduikers zijn er al uit voordat er een soort kille rust komt in hun slag, en ze zelf aanvoelen als vloeibaar ijs. Het is heerlijk om verstild te zwemmen in koud water, maar daar doen de meesten het niet voor, op 1 januari. Met duizenden – de nieuwjaarsduik wordt ieder jaar populairder – rennen ze overal in Nederland het water in, en er even snel weer uit. Voor de kick van de schrik. Maar in echt koude landen als Rusland en Finland weten ze al eeuwen: het voelt gewoon goed. (Elsje Jorritsma, redacteur binnenland) ANP / Bram van der Biezen
Manifestatie na de aanslagen op Charlie Hebdo op Place de la République in Parijs, 11 januari. AFP / Kenzo Tribouillard
Grieks protest 29 juni, Athene, Griekenland. Van bovenaf lijkt deze demonstratie groot, dynamisch en zelfs een beetje gezellig. Ik herinner me dit moment vooral als een laatste machteloze stuiptrekking, aan de vooravond van een referendum waarover iedereen in Europa zich druk maakte, maar waarvan niemand zich uiteindelijk iets aantrok. De protestpartij bij uitstek kwam aan de macht en belandde in dezelfde onmogelijke spagaat als de voorgaande regeringen. Om uiteindelijk, tot op het laatst tegenspartelend, te tekenen voor een miljardenkrediet en de daarbij horende voorwaarden. Daarmee doofde de hoop op een geloofwaardig politiek alternatief. De demonstraties in Athene werden dit jaar steeds kleiner. (Marloes de Koning, correspondent Griekenland) Reuters / Marko Djurica
Weer of klimaat? Als het een nukkigheid is van het weer, duurt die wel erg lang. Al vier jaar kampt Californië met een hardnekkige droogte, die in de zomer vaak gepaard gaat met extreme hitte en lange bosbrandseizoenen. De inwoners van Californië, die meer dan 600 liter water per dag gebruiken, moeten nu verplicht zuinig zijn – een reductie van 35 procent, anders kunnen ze een boete krijgen. Niet voor niets doet Californië van alle Amerikaanse staten het meest aan klimaatbeleid. Al proberen ze hun golfbanen, als het even kan, nog een beetje groen te houden. (Paul Luttikhuis, redacteur buitenland) Reuters / Lucy Nicholson
Aardbeving in Nepal 3 mei, Sindhupalchok, Nepal. De zware aardbeving die Nepal eind april trof was twintig keer krachtiger dan de beving die in 2010 Haïti verwoestte. Ook in Nepal betaalden de armen de hoogste prijs. Veel gebouwen met betonconstructies bleven overeind, maar de armoedige huisjes van leem, stenen en hout werden weggevaagd. Volledige dorpen lagen in puin, alsof een hogere macht de laars lukraak in het straatarme Nepal had geplant. Bergdorpen waren in de dagen erna onbereikbaar; helikopters schaars. Mensen stierven door infecties en gebrek aan graafmiddelen. De verwoesting was groter dan ik ooit zag in de oorlogen die ik versloeg. De aarde schudde luttele seconden. Zo’n 9.000 mensen stierven. (Joeri Boom, correspondent Zuid-Azië) Reuters / Navesh Chitrakar
Aanslag in Charleston 24 juni, South Carolina, Verenigde Staten. Dominee Clementa Pinckney behandelde in de laatste Bijbelstudie van zijn leven een gelijkenis. Een zaaier ging naar buiten om te zaaien. Een deel verdween in de struiken, een ander deel op het pad, waar de vogels het opaten. Een klein deel van zijn zaadjes landde in vruchtbare grond. Dat werden nieuwe planten. Een onbekende bezoeker, de racist Dylann Roof, opende na een uur het vuur op de kerkgangers in Mother Emanuel in Charleston. Hij doodde negen mensen, onder wie Pinckney. Zijn dood zou niet zonder effect blijven. Het Zuiden kwam samen in verdriet en zelfonderzoek. Na een maand verdween de Confederatievlag, een symbool van racisme, uit South Carolina. (Guus Valk, correspondent Verenigde Staten) EPA / Richard Ellis
Vluchtelingen 23 mei, Tanganyikameer, Tanzania. Afrika verloor in 2015 zijn monopolie op ellende. Vanaf de oorlog in Biafra (1968) , tot aan de genocide in Rwanda (1994) en de burgerstrijd in Zuid-Soedan wordt het continent al een halve eeuw geportretteerd in de context van misère. Maar het afgelopen jaar leverde het Midden-Oosten de meest dramatische beelden van dood en lijden. Deze foto van Burundezen die vluchten voor hun dictatorpresident is niet representatief. Beter een slimme scholier met een computer of een voor democratie protesterende huisvrouw in Burkina Faso. Hun foto’s zouden het continent van vooruitgang representeren, van groeiend zelfvertrouwen, niet de sombere blik van de buitenstaander. (Koert Lindijer, correspondent Afrika) AP/ Jerome Delay
Migranten 28 oktober, Passau, Duitsland. Asielzoekers lopen hier, in oktober, bij Passau de Oostenrijks-Duitse grens over, begeleid door Duitse politie. Vanaf begin september steeg het aantal asielzoekers dat via Oostenrijk Duitsland binnenkwam drastisch. Ik zag de eindeloze stoet zwaar vermoeide landverhuizers in lange rijen op het station staan in Passau. Niemand stond ze nog toe te juichen, zoals begin september. Toen ik terugreisde naar Berlijn, zag ik ook in de trein veel gezichten van mensen uit het Midden-Oosten en van verder weg. Rechtstreeks per trein vanuit Wenen. Zij werden door de soms barse politiemensen uit de wagon gehaald. Zij lieten zich zwijgend, zonder verwijt, afvoeren. (Frank Vermeulen, correspondent Berlijn) AFP / Christof Stache
Tour de France 5 juli, Utrecht, Nederland. O heerlijk vakantiegevoel begin juli, warme zonnestralen en de start van de Tour de France. Onder de Dom in Utrecht rijden 180 wielrenners in hun bont gekleurde truitjes weg, handjes ontspannen op het stuur. Maar in de wielersport is niets wat het lijkt. Vakantie? Nauwelijks een paar uur later, als het peloton bij Hellevoetsluis naar de kust draait, is het plotseling oorlog. Windstoten, slagregens, valpartijen. ’s Ochtends in korte broek langs de kant in Utrecht, ’s middags in regenjack verkleumen op Neeltje Jans. André Greipel wint, de latere Tourwinnaar Chris Froome slaat een belangrijke slag. Meedogenloze prachtsport. (Maarten Scholten, verslaggever wielrennen) AP / Laurent Cipriani
WK atletiek 28 augustus, Beijing, China. De Jamaicaanse sprintsters hadden voor de WK in Beijing van die nieuwe wervelwind uit Holland gehoord, natuurlijk. Maar dat Dafne Schippers écht een bedreiging vormde beseften ze pas op de baan van het Vogelnest. Op de 100 meter ontsnapte meervoudig olympisch en wereldkampioen Shelly-Ann Fraser nog aan de klauwen van Dutch Dafne, maar op de 200 meter greep Elaine Thompson naast het voor haarzelf gereserveerde goud. Ze liep sneller dan ooit tevoren, maar die verduivelde Dafne was tot haar afgrijzen nóg sneller. A star was born. En die Hollandse hinde leek het ook heel gewoon te vinden. Dafne wist dat ze wereldkampioen kon worden. Waarom niet? (Henk Stouwdam, verslaggever sport) Reuters / Pawel Kopczynski
Cubaanse glasnost 13 mei, Havana, Cuba. Het zijn bekende beelden van Cuba: swingende salsa en oldtimers, die klassieke auto’s die zo karakteristiek zijn voor het Cuba van Fidel Castro. Tijdens mijn bezoek in 2003 reed ik in zoveel oude wagens als ik kon. Dat gaat veranderen. Want dit was het jaar van vernieuwde betrekkingen tussen Cuba en het Westen. Op 17 december vorig jaar kondigden Obama en Raúl Castro, broer van Fidel en sinds 2008 president van het land, aan de commerciële en diplomatieke banden te herstellen. In juli werden ambassades heropend en de lijnvluchten werden deze maand hersteld. Het wachten is nu op het opheffen van het handelsembargo, dat de VS op 8 februari 1962 afkondigden. (Floor Boon, redacteur Latijns-Amerika) AP / Desmond Boylan
Sail Amsterdam 2015 19 augustus, Amsterdam. Volgens fotograaf Beken of Cowes kon je zeilschepen maar vanuit een paar gezichtspunten vastleggen. Schuin van achter en schuin van voren aan lijzijde, dicht op het water. Dan zijn de zeilen en golven het spectaculairst. Beken was een drogist die in de vorige eeuw ’s zomers bijkluste als fotograaf van de beroemde regatta’s bij het eiland Wight. Hij werkte op een stoomsleepbootje, de platencamera voor de borst. Een eeuw lang veranderde weinig. Ja, hout en canvas werden polyester en dacron. Zwart-wit werd kleur. Dit is Sail 2015, vanuit de helikopter. Bij de komende Volvo Ocean Race vliegen drones mee. Het perspectief van de zwemmer wordt albatrosperspectief. (Hans Steketee, verslaggever) ANP / Robin van Lonkhuijsen
Luchtaanval Syrië 8 november, Douma, Syrië. Dit was het jaar waarin de oorlog in Syrië naar Europa kwam. De intocht van Syriërs in Europa domineerde maandenlang het nieuws. Met de aanslagen in Parijs kwam daar geweld op Europees grondgebied bij. Zo werd Europa geconfronteerd met het eigen onvermogen een eind te maken aan de oorlog waardoor, sinds 2011 ruim 11 miljoen mensen op de vlucht zijn. Sinds de vluchtelingencrisis en Parijs is Europa wakker. Maar een duidelijke visie hoe de oorlog moet worden beëindigd en Islamitische Staat moet worden bestreden blijft uit. Luchtaanvallen zijn een vorm van geveinsde daadkracht die een gebrek aan strategie moeten maskeren. (Toon Beemsterboer, redacteur Midden-Oosten) AFP / Sameer Al-Doumy
Terreur in Parijs, 13 november, Parijs, Frankrijk. De ochtend na de aanslag waren er nog geen bloemen of kaarsjes. Op de straat lag zaagsel om het bloed te camoufleren, op de gevel stond het ‘happy hour’ nog aangekondigd. Ik woon om de hoek. Al drie jaar liep ik hier meerdere keren per week langs. Maar Le Carillon, met zijn rare spelfout op het zonnescherm, oogde me wat al te morsig. Dat nu was precies de charme, vertelden stamgasten me later. Wat de terroristen bezielde om juist hier veertien mensen te vermoorden, blijft voor de nog altijd in shock verkerende buurt rond het Canal St. Martin de grote vraag. Ik loop nog vaak langs Le Carillon. Als de kaarsjes zijn uitgewaaid, zie ik buren die ze weer aansteken. (Peter Vermaas, correspondent Frankrijk) EPA / Ian Langsdon