Column

De IND wil niet geholpen worden

Maandag schreef ik over de trage asielprocedures. In de vluchtelingencrisis steken IND en COA al hun energie in de huisvesting van asielzoekers. Niet in hun snelle toelating of afwijzing. De wachttijd tot het eerste inhoudelijke gesprek is opgelopen tot vijf tot zes maanden. Met als gevolg dat vluchtelingen gedemoraliseerd raken en ziek worden.

Annemieke Gerritsma, gepensioneerd raadsheer, voormalig directeur van het Stimuleringsfonds Culturele Omroepproducties schreef me daarop dat zij mogelijk een oplossing had om die impasse te doorbreken. Gisteren ontmoette ik haar in een Amsterdams café. Een dame. Als haar de theedoos wordt voorgehouden, verzucht ze: „L’embarras du choix” – een moeilijke keuze.

Sinds september doet zij vrijwilligerswerk voor het Rode Kruis in de noodopvang Flierbosdreef, Amsterdam-Zuidoost. Daar wonen 550 voornamelijk Syriërs en Eritreeërs, inmiddels vier maanden. Er zit nauwelijks doorstroming in. „Je ziet ze achteruitgaan”, zegt Gerritsma. „Vooral nadat ze hoorden dat gezinshereniging anderhalf jaar kan duren.” Ze stoppen met Nederlandse les. Ze liggen wakker in hun slaapzalen. Het best verkochte product in de kleine inpandige drogisterij is Ohropax- oordoppen.

Ze zag onder de Syriërs bouwvakkers en kleermakers. Sommigen van hen verrichten verstelwerk op een oude naaimachine. De bouwvakkers kunnen oude kantoorpanden in de buurt tot woningen verbouwen, bedacht ze. „Kijk of hun paspoort deugt, of ze niet bij Interpol geregistreerd staan en geef ze een verblijfsvergunning van een half jaar. Dan kunnen ze vast aan het werk.”

Annemieke Gerritsma had nog een idee om de lethargie te doorbreken en de wachttijden te verkorten. Zet oud-rechters, rechters-commissarissen en voormalige officieren van justitie in om de IND te versterken. „Zij hebben ervaring met verhoren en ondervragen en ze kunnen goed objectiveren”, zegt ze over haar oud-collega’s. „Geef ze een training van een dag en ze kunnen aan de slag.” In Duitsland is de asielprocedure inmiddels bekort tot een paar weken – het kan dus wel.

Gerritsma stuurde haar suggestie naar de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak, maar kreeg geen antwoord. Daarna attendeerde ze de IND op haar idee. De dienst schreef dat zij al enkele honderden nieuwe medewerkers had aangesteld en geen oplossing zag in verdere vergroting van de personele capaciteit. Dan zou de staf te veel tijd kwijt zijn aan de begeleiding van nieuwe mensen.

In plaats daarvan zijn honderden extra COA-medewerkers bezig Nederlandse gemeenten over te halen om sporthallen en kantoorgebouwen beschikbaar te stellen. Dat dan weer wel. Alles is gericht op het in stand houden van „tijdelijke” opvang. Als de frustratie onder de vluchtelingen maar hoog genoeg oploopt, vertrekken ze misschien weer. Of ze kopen nog meer oordopjes.