Opinie

De beste televisie van de maanden november en december

'Volgens Jacqueline' (VARA)
'Volgens Jacqueline' (VARA)

Nooit eerder was fusieomroep BNN-VARA zo sterk aanwezig in de top5 (drie titels) en NPO2 zo zwak (twee titels).

Dat kan natuurlijk toeval zijn, een door omstandigheden veroorzaakte uitzondering op de regel. Maar er waren nog een paar BNN-VARA-programma’s die het net niet haalden: het DWDD-college over zwarte gaten van Robbert Dijkgraaf, Cees van Kempens drieluik van natuurfilms De terugkeer van...,, de non-fictieserie De Strijd over de arbeidersbeweging in de 20ste eeuw en het tweeluik Spreek Nederlands Met Me over de inburgering van nieuwe landgenoten.

Bij de VPRO vielen nieuwe seizoenen van de hier al eerder geprezen series Koken met Van Boven en Zondag met Lubach af voor de top5, om niet in herhaling te vallen. Tegenvallers waren reisseries van de VPRO die aanvankelijk hoge verwachtingen wekten: Het Duitsland van Mijn Moeder en Sunny Side of Spirit: beide gewoon niet goed genoeg. door een overmaat aan ego en een tekort aan analyse en duiding.

De afgelopen twee maanden moesten we afscheid nemen van een paar unieke verworvenheden van de NPO: de zogeheten 2.42-omroepen (voorheen: 39-f), die vanuit een geestelijke levensbeschouwing programma's maakten, zoals IKON, Joodse en Boeddhistische Omroep. Ze gaan gemist worden, net als een afzonderlijke redactie voor documentairekanaal NPO Doc, dat op termijn moet fuseren met Cultura, en de actuele talkshow over kunst en cultuur Opium TV (AVRO-TROS).

Dat lijkt toch niet helemaal in overeenstemming met de koers die de NPO zou gaan varen, mede omdat staatssecretaris Sander Dekker (Media, VVD) dat zo graag wilde. Ons waren juist meer documentaires, meer cultuur en minder amusement beloofd. En daar vallen nu juist de klappen.

In zo'n landschap valt het hernieuwde elan van BNN-VARA positief op: enerzijds beter aansluiten op de snel veranderende samenleving en anderzijds gewoon cultuur en kennis blijven spreiden. Ook de min of meer vanzelfsprekend lijkende dagelijkse bijdragen van DWDD en Pauw sluiten aan op de groeiende behoefte aan druppels betekenis op gloeiende platen van onwetendheid. Ook de NTR is daartoe op aarde, maar eerlijk gezegd zie ik het daar op het moment niet zo spetteren.

5. Floortje naar het Einde van de Wereld (VARA)

Tweede seizoen van Floortje Dessings reisprogramma dat langzaam verandert in een persoonlijke verkenning van de motieven om te kiezen voor een leven in isolement. Mooi, rustig vormgegeven en met slechts een cameravrouw tot stand gekomen portretjes van intens leven. Een fenomeen: slow tv, zen op primetime, met wel twee miljoen tevreden kijkers.

4. Hé Frans, Hé Stef (VPRO)

Variant op Metropolis voor kinderen. In laconieke videobrieven wisselen Stef Biemans in Nicaragua en zijn oude leermeester Frans Bromet in Ilpendam observaties uit, over verjaardagen, dierenliefde, zakgeld of puberleed. Geestig en effectief, zonder pretenties of al te nadrukkelijk forceren van de werkelijkheid. Zo kun je ook een venster op een andere wereld openen.

3. Vechtershart (BNN)

Voor publieke omroep nieuw soort dramaserie, die het meest weg heeft van een oude B-film over onbegrepen (kick)boksers met een hart van goud. Sterk fysiek gedefinieerde hoofdrollen van voortreffelijk ensemble rond initiatiefnemer Waldemar Torenstra en de overrompelende vechtster Imanuelle Grives. Vooral geschreven door Pieter Bart Korthuis (Penoza). Goed voor diversiteit en jongeren.

2. Little Angels (Joodse Omroep)

Afscheidstraktatie van tot fuseren gedwongen levensbeschouwelijke omroep is een met Prix Europa onderscheiden, hartverscheurende documentaire van Marco Niemeijer. Moeder die twee kinderen in Auschwitz verloor en de dochter die hen moest vervangen maken elkaar tot op hoge leeftijd het leven zuur. Je weet niet wat je ziet en hoort, maar dit is dus die Tweede Generatie.

1. Volgens Jacqueline (VARA)

Maria Goos’ autobiografisch vervolg op haar Volgens Robert is nog beter gelukt. Schrijnend licht drama over vrouw (Jacqueline Blom) die na lang huwelijk met huisarts (Peter Blok), die haar in de steek liet, moet proberen zichzelf opnieuw uit te vinden. Alles is goed: de acteurs, de regie van Johan Timmers, de anti-realistische toon, de door je ziel snijdende fijne zinnetjes van Goos, maar ook de superieure zelfspot van de welgestelde burger die zijn zekerheden verliest. Als het in het Engels was geschreven, zou het een wereldhit zijn.